نگاهی نو به شهری کهن مطالعه موردی: شهر جندی شاپور در روستای شاه آباد (شاه ابوالقاسم) حومه دزفول

Publish Year: 1388
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 226

This Paper With 10 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JHRU-1-4_004

تاریخ نمایه سازی: 11 آذر 1400

Abstract:

یکی از ضوابط ساخت شهرها در عصر باستان، انتخاب محل مناسب احداث شهر بود. چنین محلی می بایست دارای آب فراوان، خاک حاصل خیز، اقلیمی مناسب و دور از عوامل بیماری زا می بود؛ به طوری که سیل گیر و زلزله خیز هم نباشد. همچنین، می بایست در مسیر راه های تجاری بوده، دفاع از آن هنگام حمله دشمن امکان پذیر می بود. اکنون پرسش این است که چنین ضوابطی در انتخاب محل و ساخت شهری به نام جندی شاپور که بنای آن به شاپور یکم ساسانی منسوب است، وجود داشته است؟ به عبارتی دیگر، آیا شاپور که مصمم شد این شهر را بسازد، از مردم منطقه و آگاهان دربار خویش درخصوص اقلیم بسیار گرم خوزستان پرسش ننمود؟ بویژه که گویا شهر را برای سکونت همسر خود، دختر امپراتور روم ساخته بوده است. البته، بنای آن شهر بسیار کهنتر از عصر ساسانیان بوده و شواهدی در دست است که در عصر ایلام، شهری مهم بوده است. نام کهن شهر جنتاشاپیرتا یا جنتاشاپیر، نامی هندی است که اشاره به توطن هندیان و نامگذاری شهر توسط آنان دارد. نظر به آنکه هندیان، بویژه بزرگان و فرهیختگان، آگاهی هایی در خصوص پزشکی، داروسازی، نجوم و فلسفه داشته اند، احتمالا بنای شهری علمی توسط آنان پایه گذاری شده که با مهاجرت علمای یونانی و رومی، پذیرای آنان شده است. البته، شباهت نام جنتاشاپیر که با جایگزینی واژگان، به جنداشاپور مبدل می شود و نیز شباهت نام اخیر به گنده شاپور یا گندی شاپور، می تواند معرف دو شهر با نامی نسبتا یکسان باشد. شایبه وجود شهر کهن جندی شاپور، در محل روستای شاه ابوالقاسم که مقبره یکی از مریدان شیخ اسماعیل قصری به نام شیخ ابوالقاسم بوده است، از آن جا ناشی می شود، که مرحوم سیدمحمد علی مرتضوی در سال ۱۳۱۶، در محل بقعه این عارف کتیبه ای مشاهده کرد که بر آن ابیاتی منسوب به یعقوب لیث حک شده بود و چون یعقوب در جندی شاپور وفات یافته بود، پس جندی شاپور می بایست در محل روستای شاه ابوالقاسم واقع شده باشد، اما بررسی دقیق منابع، حاکی از این است که گویا تنها یک شهر می توانسته جندی شاپور کهن باشد و آن هم شوشتر است، که در طی تاریخ طولانی اش به نامهای اوان، تیشتر، تشتر، تستر، شاپورگرد، گندشاپور و گندی شاپور خوانده شده است.

Authors

محمدزمان خدائی

استادیار تاریخ، دانشگاه شهید چمران اهواز.

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :
  • ابن قفطی.( ۱۳۷۱). اخبار الحکما، به کوشش بهمن دارایی، تهران: ...
  • اقتداری، احمد.(۱۳۷۵). آثار و بناهای تاریخی خوزستان، بخش یکم و ...
  • الگود، سیریل.( ۱۳۵۶). تاریخ پزشکی ایران، ترجمه باهر فرقانی، تهران: ...
  • پیرنیا، حسن.(مشیرالدوله)(۱۳۸۰). تاریخ ایران باستان، ج۱، تهران: انتشارات افسون، ۱۳۸۰ ...
  • پیگولوسکایا، و.ن.(۱۳۷۲). شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان، ترجمه ...
  • طبری، محمد بن جریر.(۱۳۸۷). تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، چاپ ...
  • تئودور، نولدکه.(۱۳۷۸). تاریخ ایانیان و عرب ها در زمان ساسانیان، ...
  • جباری، هوشنگ.(۱۳۸۴).مجموعه مقالات جندی شاپور در گذر تاریخ، اهواز: انتشارات ...
  • داندامایف.(۱۳۷۳). ایران در دوران نخستین پادشاهان هخامنشی، ترجمه روحی ارباب، ...
  • دینوری، ابوحنیفه.(۱۳۶۶). اخبار الطوال، ترجمه محمود مهدوی، تهران: نشر نی ...
  • زرین کوب، عبدالحسین.(۱۳۷۸). روزگاران، تهران: انتشارات سخن ...
  • فرای، ریچارد .(۱۳۶۸). میراث باستانی ایران، ترجمه مسعود رجب نیا، ...
  • کامرون، جورج.(۱۳۷۴). ایران در سپیده دم تاریخ، ترجمه حسن انوشه، ...
  • ۱۴-گویری.(۱۳۸۰). "درباره تاریخچه بنای گندی شاپور"، مجله دانش و مردم، ...
  • گیرشمن، رمان.(۱۳۷۲). ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معین، ...
  • مارکوارت، یوزف.(۱۳۷۳). ایرانشهر بر مبنای جغرافیای موسی خورنی، ترجمه مریم ...
  • مجیدزاده، یوسف.(۱۳۷۰). تاریخ و تمدن ایلام، تهران: مرکز نشر دانشگاهی ...
  • ویسهوفر، یوزف.(۱۳۷۷). ایران باستان، ترجمه مرتضی ثاقب فر، تهران: انتشارات ...
  • Mahajan, V.D., (۱۹۸۳), History of India, S. Chand and Company ...
  • نمایش کامل مراجع