بررسی تطبیقی مبانی و تاثیر ایمان بر اعتبار شهادت در دیدگاه مذاهب خمسه
عنوان مقاله: بررسی تطبیقی مبانی و تاثیر ایمان بر اعتبار شهادت در دیدگاه مذاهب خمسه
شناسه ملی مقاله: JR_IJRJ-17-64_004
منتشر شده در در سال 1400
شناسه ملی مقاله: JR_IJRJ-17-64_004
منتشر شده در در سال 1400
مشخصات نویسندگان مقاله:
علی خالقی - دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
داود سیفی - دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
قاسم اسلامی نیا - استادیار گروه حقوق جزا و شناسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
خلاصه مقاله:
علی خالقی - دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
داود سیفی - دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
قاسم اسلامی نیا - استادیار گروه حقوق جزا و شناسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
شهادت به عنوان یکی از قدیمی ترین ادله اثبات دعاوی کیفری و حقوقی در عصر تجهیز بشر به شیوه های مدرن کشف واقعیت، در غالب نظام های حقوقی، هنوز اهمیت بی بدیل خود را از دست نداده است. راز این امر در شرایط متعدد و بعضا پیچیده ای است که نظام های دادرسی کیفری و خصوصا اسلام برای شاهد پیش بینی کرده است. یکی از شرایط مزبورکه تفسیرهای متنوعی را در بین فرق اسلامی برانگیخته، ایمان است. با فرض اجتماع سایر شرایط شهادت، مفهوم ایمان و تاثیر آن بر شهادت از دیدگاه دو فرقه بزرگ اسلامی، کیفیت مواجهه نظام قضایی ایران و سایر کشورهای اسلامی با شهودی را که دارای مذهبی متفاوت و یا مشابه با مشهود علیهم هستند، مشخص می سازد. با تدقیق در مبانی و مستندات اهل سنت و امامیه چنین برمی آید که در مفهوم عام ایمان و رد شهادت غیرذمی و اهل کتاب، تفاوت هایی میان مذاهب وجود دارد. مذاهب حنفی و حنبلی شهادت اهل ذمی در بین خودشان را مطلقا می پذیرند ولی سایرمذاهب تنها در وصیت به جواز شهادت اهل کتاب حکم داده اند؛ لذا عمده تهافت آرا در پذیرش شهادت غیر مومن است. در این راستا، حنبلی و مالکی با تعریف خاص خود از ایمان، بر رد مطلق شهادت شیعه نظر داده اند؛ اما در مقابل مذهب حنفی و شافعی، دیدگاه ملایم تری را اتخاذ نموده اند. در میان فقهای امامیه نیز برخلاف متقدمین که حکم بر رد مطلق شهادت اهل تسنن داده اند، فقهای معاصر بین مستضعف فکری و جاهل مقصر تمیز قائل شده و مبانی و ادله نظریه رد را موردنقد جدی قرار داده اند که چنین نظریه ی با ملاک و معیار اساسی پذیرش شهادت یعنی قابلیت کشف حقیقت و درجه راست گویی در نظام های حقوقی، انطباق بیشتری دارد. این نوشتار با تبیین تعاریف و ویژگی های مختلف ایمان در پرتو تاملات فقهی شیعه و سنی، درصدد کشف دیدگاه فریقین نسبت به پذیرش یا عدم پذیرش شهادت در آن دسته از دعاوی است که بین شاهد و مشهود علیهم ازنظر گرایش دینی و یا مذهبی، تفاوت و ناهمسانی وجود دارد.
کلمات کلیدی: شهادت, شاهد, ایمان, فقه امامیه, اهل سنت
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1365026/