مجموعهالشعرای فضلی نمنگانی و تبیین اهمیت آن در نگارش تاریخ شعر فارسی در ماوراءالنهر

Publish Year: 1400
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 55

This Paper With 28 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JBASH-13-2_001

تاریخ نمایه سازی: 8 خرداد 1401

Abstract:

عبدالکریم فضلی نمنگانی (فوت پس از ۱۸۲۲م) تذکرهنویس ماوراءالنهری است که با تالیف تذکره ی مجموعهالشعرا، نقش بارزی در تاریخ شعر فارسی ایفا کرده است. مسئله ی اصلی پژوهش این است که فضلی کیست و تذکره ی وی چه اهمیتی در نگارش تاریخ شعر و ادب فارسی در ماوراءالنهر دارد؟ دیدگاههای انتقادی تذکرهنویس در کدامیک از رویکردهای سنتی نقد ادبی قرار میگیرد و دارای چه ویژگیهایی است؟ بررسی تذکره و اسناد مکتوب این دوره، بر اساس تحلیل محتوا و با استفاده از دستاوردهای ژانری، نشان داد فضلی، ملکالشعرای دربار امیر شاعر و هنردوست خوقند است که به فرمان وی، نخستین تذکره ی منظوم عصری ناحیهای دوزبانه ی فارسی و ترکی (ازبکی) را در ماوراءالنهر سروده است. این تذکره تنها منبع منحصربهفرد تحقیق در تاریخ تحولات شعر فارسی در منطقه است که تذکرهنویس آن را در شرح حال ۹۳ شاعر محیط ادبی خوقند و مناطق مرتبط با آن تدوین کرده است. دیدگاههای انتقادی فضلی در تذکره، فرصتی برای پژوهشگران نقد ادبی ایجاد کرده است تا بتوانند ارزیابیهای سنجشگرانه ی صاحب تذکره را ذیل چهار رویکرد «تاریخی تحلیلی، اخلاقی، سیاسی اجتماعی و بلاغی جمالشناسانه» مطالعه کنند و در خلال آن، با شاخصهای نقد ادبی در این دوره آشنا شوند. این تذکره، سرشار از نکات ارزنده درباره ی تاریخ شعر و ادب فارسی در ماوراءالنهر سده ی نوزدهم میلادی است. 

Keywords:

واژههای کلیدی: تذکرهنویسی ادبی فارسی , فضلی نمنگانی , ماوراءالنهر , مجموعهالشعرا

Authors

ابراهیم خدایار

زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :
  • آتشینجان، تبسم. (۱۳۸۰). «فضلی نمنگانی». در دانشنامه ی ادب فارسی ...
  • باسورث، کلیفورد ادموند. (۱۳۸۱). سلسله های اسلامی.ترجمه ی فریدون بدره ...
  • خجندی، عبدالمنان نصرالدین. (۱۳۸۴). تذکره ی شعرای خجند. ت‍ه‍ران ‫: ...
  • خدایار، ابراهیم. (۱۳۸۴). غریبه های آشنا. تهران: تمدن ایرانی ...
  • خواجه تاشکندی، محمدصالح. (۱۳۹۸). تاریخ جدیدهی تاشکند. تصحیح دکتر حسن ...
  • دادبه، اصغر و میرزا ملا احمد. (۱۳۸۵). «تذکرهنویسی در ماوراءالنهر ...
  • زرینکوب، عبدالحسین. (۱۳۶۹). دنباله ی جستجو در تصوف ایران. تهران: ...
  • زهیر، عبدالرزاق. (۱۳۵۲). «تذکرهنگاری در ادب دری». ادب، د۲۱، شماره ...
  • عینی، صدرالدین. (۱۹۲۶م). نمونه ی ادبیات تاجیک. مسکو: نشریات مرکزی ...
  • فضلی نمنگانی، عبدالکریم. (۱۳۲۰ق). مجموعهالشعرا. به سعی و اهتمام ملارحیم ...
  • کوتی، سپیده. (۱۳۸۰). «تذکرهنویسی فارسی در آسیای میانه» در دانشنامه ...
  • مسلمانیان قبادیانی، رحیم. (۱۳۸۰). «مجموعهالشعراء» در دانشنامه ی ادب فارسی ...
  • ملااحمد، میرزا. (۱۳۸۰). یاد یار مهربان. تهران: توس ...
  • موجانی، علی و ام‍ری‍زدان ع‍ل‍ی م‍ردان [زیرنظر]. ...
  • میرزایف، عبدالغنی. (۱۳۴۵). «منابع ادبی در حدود دوره های شانزده ...
  • واضح، قاری رحمتالله (۱۹۷۷م). تحفهالاحباب فی تذکرهالاصحاب. با مقدمه و ...
  • Абдуллаев, В. (۱۹۶۷). Ўзбек адабиёти тарихи (XVII аср адабиётиXVIII аср ...
  • Бобоев, А. (۱۹۸۹). “Мажмуат ал шуаро” дар Энциклопеидяи Адабиёт ва ...
  • Исхоқуф, Ё. Ва бош (۱۹۷۸). Ўзбек Адабийти Тарихи. IV том. ...
  • Қайюмов, А. (۱۹۶۱). Қўқанд Адабий муҳити (хviii- xix асрлар). Тошкент: ...
  • Қайюмов, П. (۱۹۹۸). Тазкираи Қайюмий. ۳ж., Тошкент: Ўзрфа Қўлёзмалвр Институти ...
  • Фазлий Намангоний, А. (۲۰۱۸). Мажмуаи Шоирон. Табдил, Таржима, Сўзбоши, Изоҳ, ...
  • Ҳабибов [Абибов], А. (۱۹۹۱). Ганҷи Зарафшон. Душанбе: Адиб, [In Tajik] ...
  • Ҳодизода, Р. (۱۹۶۸). Адавиёти Тоҷик дар Нимаи Дуввўми Асри ХlХ. ...