تکخاطره و مجموعه تکخاطرات فارسی گونهای از زندگینوشتهای شخصی خاطرهمحور
عنوان مقاله: تکخاطره و مجموعه تکخاطرات فارسی گونهای از زندگینوشتهای شخصی خاطرهمحور
شناسه ملی مقاله: JR_PARSI-10-2_008
منتشر شده در در سال 1399
شناسه ملی مقاله: JR_PARSI-10-2_008
منتشر شده در در سال 1399
مشخصات نویسندگان مقاله:
محبوبه شمشیرگرها - استادیار سازمان اسناد و کتابخانه ملی، گروه پژوهشهای ایرانشناسی و اسلامشناسی
خلاصه مقاله:
محبوبه شمشیرگرها - استادیار سازمان اسناد و کتابخانه ملی، گروه پژوهشهای ایرانشناسی و اسلامشناسی
چکیده زندگینوشتهای فارسی به معنای ژانری کلی مشتمل بر انواع نوشتارهای مشتمل بر روایتی واقعگرایانه از زندگی ایرانیان، با دو شیوه کلی خاطرهنویسی و یومیهنویسی، در شاخههای فرعی زندگینامهنویسی، اتوبیوگرافینویسی، یادداشتنویسی، سفرنامهنویسی، خاطرهنویسی و نامهنگاری، در ۱۵۰ سال اخیر رایجترین گرایش تاریخی-ادبی در نوشتارهای معاصر را شکل داده و طی دهههای اخیر، در تعدد و تنوع، فزونی گرفته است. میتوان نوشتارهای حاصل از شیوه خاطرهنویسی را مشتمل بر گونههای «تکخاطره»، «خاطرهنامه»، «اتوبیوگرافی» و «وقایعنامه شخصی» دانست که شناخت و طبقهبندی نوع اول موضوع نوشتار پیش رو است. «تکخاطره»، خاطرهای تنها است که در ساخت نوشتار و عمدتا در قالب تکنگاشت ظهور مییابد. تکخاطره، بنمایه و هسته اصلی همه انواع حاصل از خاطرهنویسی و برشی کوتاه از زندگی است که قدرتش در نمایش لحظه، و ویژگیهای آن، فشردگی، شگفتانگیزی، وحدت تاثیر، ایستایی زمان و مکان و روایت تکمحور از رخداد بیرونی است. تکخاطره برخلاف خاطرهنامهها، اتوبیوگرافیها و تاریخنامههای شخصی که مجموعهای از احوال، اقوال، رفتارها و مشاهدات فردی را به نمایش میگذارند، به نمایش تکپردهای میمانند. «مجموعه تکخاطرات» متداولترین نوع نوشتاری برساخته در میان زندگینوشتهای خاطرهمحور فارسی و حاصل جمعآمدن چندین تکخاطره است که عمدتا بین آنها شباهتهایی از حیث سوژه، زمان و موضوع وجود دارد و اغلب، به وساطت فرد/افرادی جز راوی فراهم میآید. این مجموعهها از حیث موقعیت روایتی، به انواع خویشتنمحور، واقعهمحور و دیگرمحور؛ از حیث نحوه شکلگیری به انواع اصیل و برساخته؛ از حیث توالی خاطرهها به انواع منظم و نامنظم؛ از حیث تعدد راویان به انواع تکراوی و چندراوی؛ و از حیث موضوع به انواعی متعدد در زندگی، سفر و حرفه طبقهبندی میشوند. این مقاله به روش تحلیل محتوا و در پی مطالعه صدها زندگینوشت فارسی به نگارش درآمده است.
کلمات کلیدی: خودسرگذشتنامهها, خاطرات, اسناد تاریخی, انواع ادبی
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1490081/