CIVILICA We Respect the Science
(ناشر تخصصی کنفرانسهای کشور / شماره مجوز انتشارات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: ۸۹۷۱)

نسبت بین اخلاق و سیاست از دیدگاه امیرالمونین (ع)

عنوان مقاله: نسبت بین اخلاق و سیاست از دیدگاه امیرالمونین (ع)
شناسه ملی مقاله: CTCONF07_280
منتشر شده در هفتمین همایش ملی پژوهش های نوین در حوزه علوم تربیتی و روانشناسی ایران در سال 1401
مشخصات نویسندگان مقاله:

علیرضا کرمی - دانشجوی رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید رجایی سمنان
سیدحسن علمدارمقدم - استادیار دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید رجایی سمنان

خلاصه مقاله:
از گذشته درباره نسبت بین اخلاق و سیاست در حکومتداری امیر مومنان بحثهای بسیاری صورت گرفته است که منجر به ایجاد مقاومتها و جبههایی نیز شده است. یکی از پرسش های دیرینه و پایدار در حوزه اندیشه سیاسی، پرسش نسبت اخلاق و سیاست می باشد. نتیجه تامل در باره چنین نسبتی منجر به شکل گیری نگرش های متفاوتی شده است. عده ای معتقدند که کاربرد موثر قدرت سیاسی با رعایت اصول و موازین اخلاقی سازگاری ندارد و در نتیجه هیچ آرمانی بدون اعمال قدرت حتی عدالت تحقق نخواهد داشت. در مقابل گروهی معتقدند که اصول اخلاقی بخودی خود آنقدر ارجمند است که باید به صورت دائم تمایلات گسیخته قدرت سیاسی را مهار کند وگرنه سیاست هیچ ارزشی ندارد. مقاله حاضر سعی خواهد کرد که پرسش این نسبت را در اند یشه و عمل حکومتی امام علی (ع) مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داده و پاسخی در خور عرضه دارد. انسان در جامعه بدوی زندگی طبیعی و در جامعه مدنی زندگی انسانی دارد. در نهج البلاغه کسی اخلاق و سیاست را، به مثابه بارزترین وجوه زندگی اجتماعی انسان، تحقق می بخشد که افزون بر «خود طبیعی» و انسانی اش زندگی تکاملی و بینش استعالیی داشته باشد. در عین حال، نهج البلاغه بر استفاده از عقل کاربردی تاکید می ورزد: «برای تو، از عقلی که داری، همین قدر کافی است که راه های گمراهی را از رستگاری ات روشن بسازد» (نهج البلاغه، ۱۳۸۹ : حکمت ۴۲۱ /۱۱۳۱.) آن چه در مکتب امام علی (ع) مفهوم سیاست را تعالی بخشیده و رابطه آن را با ارزش های اخلاقی تضمین کرده است، خاستگاهی مشترک به نام «حق الهی» است که موضوعاتی مانند حکومت، رابطه متقابل زمام دار و مردم، مسائل حقوقی، و تکالیف ناشی از آن را به یک رشته می کشد و عنصر سیاست را چونان وجهی الهی به تصویر میکشد و وظیفه انسان دانا و معتقد را مشخص می کند.این مقاله با محور قرار دادن خطبه ۳۱۶ نهج البلاغه به سامان رسیده و در پی آن است که، با تبیین برخی مفروضات اولیه، معنای حق الهی را به صورت کلی معرفی کند و ارتباط اخلاق، ارزش ها، دین، و سیاست را در حد امکان بررسی کند. بنابراین، در مواجهه با این پرسش اصلی، که چه رابطه ای بین اخلاق و امر سیاسی در نهج البلاغه برقرار است، می توان این فرضیه را بررسی کرد: انشعاب مسائل حکومتی از ناحیه حق الهی، در عین حال که ضمانت راستین و خلل ناپذیری برای آمیختن ارزش های اخلاقی با مقوله امر سیاسی پدید می آورد، حقوق و تکالیف انسانی را نیز واضح و مطلوب بیان میکند.

کلمات کلیدی:
حکومتداری، امیرالمومنین، اخلاق، سیاست.

صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1554534/