شگردهای طنزپردازی در حدیقه الحقیقه سنایی و کارکرد ارتباطاتی آن
عنوان مقاله: شگردهای طنزپردازی در حدیقه الحقیقه سنایی و کارکرد ارتباطاتی آن
شناسه ملی مقاله: JR_DEHKH-15-56_024
منتشر شده در در سال 1402
شناسه ملی مقاله: JR_DEHKH-15-56_024
منتشر شده در در سال 1402
مشخصات نویسندگان مقاله:
سیده الهام باقری - دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
احمد خاتمی - استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
خلاصه مقاله:
سیده الهام باقری - دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
احمد خاتمی - استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
سنایی غزنوی (۵۴۵یا۵۲۹-۴۶۷ ق.)، اغلب به «شاعر نوآور» مشهور است. از نوآوری های او، کاربرد طنز در نوشتار حدیقه به منظور تفهیم بهتر موضوعات عرفانی برای سالکان و مخاطبان مباحث عرفانی ست. به گونه ای که پس از سنایی این شیوه، در میان عرفای صاحب اثر رواج یافت؛ به ویژه عطار و مولوی از آن بسیار استفاده کرده اند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه پژوهش کتابخانه ای، به یافتن شگردهای طنزنویسی سنایی غزنوی در جامعه آماری حدیقه الحقیقه پرداخته، و ضمن بررسی مختصات هر شگرد، و دسته بندی یافته های پژوهش در شاخه های نظریه های طنز (برتری، تناقض/تضاد، رهایی، بازی ها) این شگردها را از منظر کارکرد امروزی آن تحلیل و بررسی کرده است.نتیجه های به دست آمده از این پژوهش، نشان می دهد تمامی شگردهای طنزساز حدیقه سنایی تئوری بازی ها را تقویت می کند. هم چنین درصد مجموع «بازی های زبانی» ۴/۶۷درصد از کل شگردهای طنز حدیقه، بیش تر در حکایت ها (بخش روایی) به ویژه در حکایت های نیمه دوم حدیقه دیده می شود. در مقام بعدی، شگردهای تقویت کننده نظریه برتری (۵/۸درصد) جای دارد، که درکل حدیقه پراکنده است. درنتیجه می توان گفت، سنایی برای تفهیم بهتر آموزه های عرفانی، اخلاقی و فلسفی خود، به کارکرد بازی و تاثیرگذاری آن آگاه بوده، و از طنز ناشی از آن با اشراف کامل بهره برده است؛ اما اغلب با نگاه برتری جویانه و تنبیهی (آگاهی بخشی)، به تحقیر شخصیت های حکایت ها یا مخاطب پرداخته است، و از میان ۵۳ حکایت و تک بیت ها، تنها ۷ حکایت و ۶ بیت طنزآمیز (هم سو با نظریه های بازی ها، رهایی و تضاد) کارکرد رسانه ای دارد.
کلمات کلیدی: سنایی, حدیقه, شگرد طنز, نظریه بازی ها, نظریه برتری, نظریه تضاد
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1662248/