خوانش عرفانی نگاره ساختن کاخ خورنق اثر کمال الدین بهزاد
عنوان مقاله: خوانش عرفانی نگاره ساختن کاخ خورنق اثر کمال الدین بهزاد
شناسه ملی مقاله: JR_JIC-6-2_009
منتشر شده در در سال 1401
شناسه ملی مقاله: JR_JIC-6-2_009
منتشر شده در در سال 1401
مشخصات نویسندگان مقاله:
فاطمه غلامی هوجقان - Tehran University
حسن بلخاری قهی - Tehran University
مینا صدری - Tehran University
خلاصه مقاله:
فاطمه غلامی هوجقان - Tehran University
حسن بلخاری قهی - Tehran University
مینا صدری - Tehran University
نسخه مصور خمسه نظامی محفوظ در موزه بریتانیا که در دوره تیموری تدوین شده است، به دلیل ارزش هنری نگاره ها و حضور نگارگرانی چون میرک، بهزاد و محتملا قاسمعلی و عبدالرزاق شهرت جهانی دارد. همچنین متن آن، یادگار ارزشمند حکیم نظامی است که در زمره آثار پراستناد پژوهشی قرار می گیرد. این مجموعه فخیم ۲۲ نگاره را شامل می شود که از نظر نمایش نحوه زندگی مردم در دوره تیموری و انعکاس آن در نگاره ها حائز اهمیت است. ازسویی بهزاد هنرمندی شاخص است که علاوه بر ثبت دقیق زندگی روزانه مردم، به دغدغه های اجتماعی زمانه خویش عمیقا پایبند بوده و از اشارات عرفانی در لابه لای آثارش سود جسته که ارتباط وثیق و عمیق وی با عرفا و شعرای مطرح زمانه خویش و حلقه های عرفانی آنان گواه این مدعاست. لذا نگاره «ساختن کاخ خورنق» به دلیل پارادوکس خاص مستتر در آن انتخاب گردید که در کارنامه هنری بهزاد مسبوق به سابقه نیست، تا بتوان با کشف منابع عرفانی احتمالی اثر، خوانش عمیق تری ارائه کرد. در این راستا، مرصادالعباد اثر گرانمایه نجم الدین رازی یکی از منابع مهم عرفان اسلامی بوده که مبانی آن در تاویل عرفانی نگاره مفید است و هماهنگی و همخوانی زایدالوصفی با نگاره حاضر دارد. پژوهش پیش رو از نوع کیفی و به روش توصیفی-تحلیلی و تفسیری بوده و از منابع کتابخانه ای (واقعی و مجازی) سود جسته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بنای کاخ خورنق نمادی سترگ از قالب انسانی سرگرم شده با تعلقات دنیوی سیری ناپذیر در جهت فراموشی قربت حق و عالم غیب، و پیوستن به عالم حس است و سنمار نیز نمودی از این دلبستگی است که در خاتمه انوار محرق جلال و قهر خداوندی دامنگیرش شد. عاقبتی تکرارپذیر برای کسانی که دل به دنیای مادی بسته و گرفتار قهر آن شدند.
کلمات کلیدی: Khamsa Nizami Ganjavi, Khovarnagh Palace, Mersād al-Ebad, Najmeddin Rāzi, Kamaleddin Behzad, خمسه نظامی, کاخ خورنق, مرصادالعباد, نجم الدین رازی, کمال الدین بهزاد
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1666992/