نظام نیارش گنبدخانه کهن کاشان (گنبدخانه مسجد جمعه)
عنوان مقاله: نظام نیارش گنبدخانه کهن کاشان (گنبدخانه مسجد جمعه)
شناسه ملی مقاله: JR_JFAUP-25-3_006
منتشر شده در در سال 1399
شناسه ملی مقاله: JR_JFAUP-25-3_006
منتشر شده در در سال 1399
مشخصات نویسندگان مقاله:
بابک عالمی - عضو هیت علمی دانشکده معماری و هنر دانشگاه کاشان و مدیر اجرایی مجله مطالعات معماری ایران
صدیقه کمالی زارچی - دانشکده معماری و شهر سازی/ دانشگاه شهید بهشتی
خلاصه مقاله:
بابک عالمی - عضو هیت علمی دانشکده معماری و هنر دانشگاه کاشان و مدیر اجرایی مجله مطالعات معماری ایران
صدیقه کمالی زارچی - دانشکده معماری و شهر سازی/ دانشگاه شهید بهشتی
گنبد، فرمی است که تاثیر بسزایی در شکل گیری ساختارها و مناظر معماری ایران دارد. شناخت انواع، شیوههای ساخت، و عملکرد سازه ای آن همواره دغدغه معماران و محققان بودهاست. این پژوهش، به گنبدخانه مسجد جامع کاشان، از معدود بناهای کهن و پابرجا پس از زلزله های ویرانگر منطقه پرداخته است. تاکنون به معماری و فن ساخت این بنا پرداخته نشده است و بررسی آن نمایانگر تمایزاتی با گنبد های مشابه است. هدف پژوهش، مستندنگاری، بررسی پیشینه تاریخی، تزیینات و شیوه ساخت این گنبدخانه است. راهبرد پژوهش توصیفی تحلیلی و تفسیری-تاریخی است. پژوهش با حضور در بنا، کار میدانی و همچنین مطالعه منابع کتابخانهای و اسناد شفاهی برای کنترل یافتهها و درک فنون به کاررفته و آگاهی از فرایند ساخت انجام شدهاست. یافته های پژوهش نشانمی دهد که گنبد متعلق به دوره ایلخانی و به صورت دوپوسته گسسته است که با استفاده از فن شاهنگ و زنجیر و شابلون متحرک ساخته شده؛ شکل قوس گنبد داخلی، منحنی ریسمان آویختهاست. نتایج پژوهش ضمن شناسایی دقیق اجزا و چگونگی کاربرد مصالح و خشخاشی ها در گنبد، نشانگر تشابه سلسله مراتب فن ساخت در منطقه، در مقایسه با گنبدخانهی چند بنای همدوره خود است. تزئینات ایوان و محراب، نمونه منحصربه فردی از کاربندی و مقرنس است.
کلمات کلیدی: مسجد جمعه کاشان, فضای گنبدخانه, فن ساخت گنبد, گنبد دوپوسته گسسته, فن شاهنگ و زنجیر
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1776734/