بررسی روابط بین عملکرد و اجزای عملکرد دانه در ارقام بهاره کلزا با استفاده از روش های آماری چند متغیره

Publish Year: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 54

This Paper With 16 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JOPP-30-3_005

تاریخ نمایه سازی: 17 دی 1402

Abstract:

سابقه و هدف: کلزا با نام علمی (.Brassica napus L) یکی از مهمترین گیاهان دانه روغنی در جهان است. با توجه به نیاز روز افزون کشور به واردات روغن و اهمیت کلزا در بین دانه های روغنی، افزایش عملکرد دانه و درصد روغن از اهمیت زیادی برخوردار است. بنابراین شناخت صفاتی که موجب افزایش عملکرد دانه می شوند، نقش مهمی در موفقیت برنامه های به نژادی دارند. عملکرد یک صفت پیچیده است که تحت تاثیر عوامل زیادی قرار می گیرد. انتخاب مستقیم یک رقم برای عملکرد اغلب چندان موثر نیست، بنابراین بررسی روابط بین عملکرد دانه و صفات دیگر برای انتخاب غیرمستقیم ممکن است موثر باشد. در چنین شرایطی همبستگی ها ممکن است به خوبی ارتباط ها را روشن نکنند، لذا روش های آماری چند متغیره و تجزیه مسیر می توانند در درک ماهیت رابطه بین صفات برای انتخاب مستقیم یا غیرمستقیم و در نتیجه بهبود کارایی انتخاب اصلاحی در برنامه های اصلاح نباتات مفید واقع گردند. مواد و روش ها: در این مطالعه هشت ژنوتیپ کلزای بهاره (SPN-۲۰۲، SPN-۲۰۴، SPN-۲۰۶، SPN-۲۰۷، SPN-۲۱۷، SPN-۲۲۵،SPN-۲۲۷ و SPN-۱۸۲) به همراه ۵۶ هیبرید کلزا (F۱) در سال زراعی ۹۹-۱۳۹۸ در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان کشت شدند. در طول آزمایش صفات فنولوژیک، مورفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد یادداشت برداری شدند و نرمال بودن داده ها بر اساس روش کولموگروف- اسمیرنوف ارزیابی شد. برای درک روابط بین صفات و شناخت صفات موثر در عملکرد دانه از تجزیه ضرایب همبستگی بین صفات، رگرسیون گام به گام و تجزیه به مولفه های اصلی استفاده شد. همچنین از تجزیه علیت بر مبنای ضرایب همبستگی برای مشخص کردن اثر مستقیم و غیر-مستقیم صفات استفاده شد. در نهایت تمامی صفات بر اساس تحلیل مولفه های اصلی گروه بندی شدند.یافته ها: نتایج تجزیه واریانس نشان دهنده وجود اختلاف معنی دار برای تمامی صفات مورد مطالعه در سطح احتمال یک درصد است. ضریب تغییرات (C.V) برای صفات از ۳۷/۱ (رسیدگی فیزیولوژیک) تا ۳۱/۱۰ (تعداد شاخه های فرعی) متغیر بود که نشان دهنده دقت کافی در انجام پژوهش است. نتایج ارزیابی همبستگی نشان داد که صفت تعداد خورجین در شاخه های فرعی (۸۶۴/۰)، تعداد کل خورجین در بوته (۸۶۵/۰)، تعداد شاخه های فرعی (۴۶۶/۰)، رسیدگی فیزیولوژیک (۳۲۹/۰) و تعداد دانه درخورجین (۳۵۸/۰) با عملکرد دانه همبستگی مثبت و معنی داری داشتند. تجزیه و تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که صفات تعداد کل خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین و وزن هزار دانه نقش تعیین کننده ای بر عملکرد دانه دارند. بر اساس نتایج تجزیه علیت، تعداد کل خورجین در بوته بیشترین تاثیر مستقیم (۸۸۱/۰) و تعداد دانه در خورجین از طریق تعداد کل خورجین در بوته بیشترین تاثیر غیرمستقیم (۰۵۳/۰) را بر عملکرد دانه نشان دادند. بر اساس نتایج تجزیه مولفه های اصلی، چهار مولفه شناسایی شد که توانستند ۲۸/۷۹ درصد از تغییرات داده های اندازه گیری شده در ۶۴ ژنوتیپ کلزا را تبیین کنند. نتیجه گیری: نتایج تجزیه علیت نشان داد که صفات تعداد کل خورجین در بوته، تعداد دانه خورجین و وزن هزار دانه اثر مثبت مستقیم بر عملکرد دانه داشتند. همچنین تجزیه و تحلیل رگرسیون گام به گام نیز بیانگر این بود که صفات بیان شده دارای بالاترین ضرایب رگرسیونی هستند، لذا انتخاب برای این صفات در جهت نیل به عملکرد بالا می تواند بسیار موثر باشد.

Keywords:

تجزیه علیت , رگرسیون , روش های آماری چندمتغیره , کلزا , همبستگی

Authors

محمد امین نوروزی

۱- دانش آموخته کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی. گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی. دانشگاه گنبدکاووس، گنبد، ایران

لیلا آهنگر

استادیار گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی. دانشگاه گنبد کاووس

کمال پیغام زاده

بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

حسین صبوری

دانشیار گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی گنبد. دانشگاه گنبدکاووس، گنبد ، ایران.

سید جواد سجادی

استادیار گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی گنبد. دانشگاه گنبدکاووس، گنبد ، ایران.