فقه مشروطه: جستاری در زمینه های پیدایش آن
عنوان مقاله: فقه مشروطه: جستاری در زمینه های پیدایش آن
شناسه ملی مقاله: JR_SCJPO-15-1_008
منتشر شده در در سال 1402
شناسه ملی مقاله: JR_SCJPO-15-1_008
منتشر شده در در سال 1402
مشخصات نویسندگان مقاله:
بهمن زارعی - دانشجوی دکتری پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی
سید صدرالدین موسوی - هیات علمی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی
خلاصه مقاله:
بهمن زارعی - دانشجوی دکتری پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی
سید صدرالدین موسوی - هیات علمی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی
انقلاب مشروطه یکی از اتفاقهای مهم تاریخ معاصر ایران است که تاثیرات چشمگیری در مناسبات سیاسی و اجتماعی رقم زده و تحولات عینی و ذهنی مهمی به دنبال داشته است. در این انقلاب نخبگان اعم از روشنفکران و علما نقش تعیینکنندهای ایفا کردهاند. از میان نخبگان مذهبی، طیفی از علما با نگاهی مثبت و تعاملگرایانه با دنیای مدرن، مفاهیم سیاسی جدید را که پایههای نظام سیاسی مشروطه را شکل میداد با بهرهگیری از ظرفیتهای مکنون در فقه سیاسی شیعه توجیه دینی کردند و چنان دستگاه فکری تولید کردند که از آن میتوان با نام فقه مشروطه یا فقه دموکراسی یاد کرد. پژوهش پیشرو با استفاده از روش هرمنوتیک زمینهگرای اسکینر ضمن اینکه زوایای آشکار و پنهان این دستگاه فکری را بازخوانی میکند به دنبال پاسخ به این پرسش است که فقه مشروطه درون کدام زمینههای عملی و ایدئولوژیک متولد شده است؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد زمینه ایدئولوژیک آن را متون دینی از یک سو و مفاهیم سیاسی جدید از سوی دیگر شکل داده است. درباره زمینه عملی این دستگاه فکری نیز میتوان به استبداد حاکمان قاجار و انقلاب مشروطه بعنوان دو عامل مهم یاد کرد.
کلمات کلیدی: فقه مشروطه, انقلاب مشروطه, ایران, دموکراسی
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1904095/