بررسی امکان واگذاری مدیریت کوچ و مرتع به نمایندگان عشایری (مطالعه موردی: مراتع ییلاقی دشت لار، طایفه هداوند تهران)

Publish Year: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 72

This Paper With 16 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IJRDR-30-3_007

تاریخ نمایه سازی: 30 بهمن 1402

Abstract:

سابقه و هدفبا توجه به گستردگی عرصه های مرتعی و امکانات محدود دولت در مدیریت این عرصه ها، موضوع استفاده از ظرفیت های خارج از نظام مدیریت دولتی در حفاظت از عرصه های ملی، از سوی برخی از متخصصان مطرح شده است. یکی از این توانایی ها، خود بهره برداران هستند که به طور مستمر در مراتع حضور دارند. وجود پشتوانه های قانونی لازم نیز، این سئوال را مطرح کرده است که آیا بهره برداران مرتعی مانند گذشته، توانایی مدیریت بهینه این عرصه ها را دارند؟ پاسخ به سئوال، نیازمند بررسی پدیده، تحت شرایط حاکم بود. بدین منظور موضوع «امکان سنجی واگذاری دوباره مدیریت مراتع به عشایر و بررسی اثرهای آن» در مناطق پایلوت، منطقی تشخیص داده شد. مواد و روشپس از تشکیل جلسات متعدد، مراتع ییلاقی دشت لار، طایفه هداوند تهران به عنوان پایلوت انتخاب و ضمن انعقاد تفاهم نامه ای میان نمایندگان عشایر و برخی از ارگان های دولتی مرتبط مبنی بر واگذاری مدیریت مراتع منتخب به نمایندگان عشایری و حمایت دولت از آنان، اجرای پروژه به مدت  ۴ سال، در قالب مطالعات «اقدام پژوهی» (Action Research) از سال ۱۳۹۴ آغاز شد. ارزیابی ها با استفاده از دو شیوه تحقیق رایج کمی و کیفی انجام شد. ارزیابی کیفی بررسی عملکرد نمایندگان عشایری در مدیریت کوچ و مرتع و کمی نیز تاثیر این شیوه از مدیریت بر روی شاخص های مهم پوشش گیاهی را دربرگرفت. برای انجام مرحله اخیر پس از تیپ بندی مرتع، با در نظر گرفتن سطح مرتع، تغییرات پوشش گیاهی، دقت و زمان مطالعه، تعداد ۲۰ پلات ۱ مترمربعی برآورد شده و در طول دو ترانسکت ۵۰۰ متری مستقر گردید. با استفاده از شیوه نمونه برداری تصادفی- سیستماتیک،  شاخص های ظرفیت مرتع با روش قطع و توزین، گرایش وضعیت با ترازوی گرایش و درصد بهره برداری با استفاده از اختلاف تولید، قبل از ورود عشایر و بعد از خروج آنها از مرتع محاسبه شدند. نتایجدر بخش کیفی مطالعات، نتایج حاصل از بررسی شاخص های مدیریتی تحقق یافته در منطقه، میزان موفقیت این شیوه از مدیریت را به طور متوسط ۴۰% نشان داد. عدم اراده جدی سازمان متولی در واگذاری مدیریت به خود عشایر، عدم تخصیص اعتبارات دولتی برای اجرای برنامه ها و پروژه های پیش بینی شده توسط نمایندگان عشایر و حفاظتی بودن منطقه از دلایل مهم عدم تحقق کامل تصمیمات مدیریتی نمایندگان عشایر تحلیل شدند. نتایج ارزیابی های کمی نیز نشان داد که وضعیت سامانه ها در طول مدت تحقیق، متوسط و گرایش وضعیت به جز سامان عرفی کمردشت وسط (که منفی بود)، در بقیه سامانها ثابت ماند. ظرفیت از ۷۲/. تا ۲۶/۱ متغیر و درصد بهره برداری در تمام سالها زیادتر از حد مجاز (۵۰%) برآورد شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نیز اثر سال را بر بیشتر شاخص های مورد بررسی در دو سطح ۵ و ۱ درصد معنی دار نشان داد. نتایج مقایسه میانگین ها نیز نشان داد که به جز درصد بهره برداری، سایر شاخص ها روند افزایشی داشتند. نتیجه گیریبه طورکلی، مدیریت نمایندگان عشایر در بهبود شرایط مراتع ییلاقی حوزه آبخیز قوشخانه دشت لار موفقیت آمیز ارزیابی شد، ازاین رو به نظر می رسد زمینه سازی حضور رسمی نمایندگان حقیقی و حقوقی عشایر در مدیریت مراتع، می تواند در بهبود وضعیت پوشش منطقه اثربخش باشد.

Authors

علی محبی

استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران،

رحمان شریفی

استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

ابراهیم فراهانی

استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :
  • , ۲۰۱۶.Nomadic Affairs Management Site of Tehran Province. http://www.ashayertehran.ir. (In ...
  • Bajian, G.H., ۲۰۰۷. A Review of Pasture Management in Nomadic ...
  • Behzad, T., ۲۰۱۲. Grazing management. Forests, Rangelands and Watershed Management ...
  • Bozorghi, Mah Roud., Ghorbani, Mehdi., ۲۰۱۵. Analyzing the stockholders, social ...
  • Child, B., Dalal-Clayton, B., ۲۰۰۴. Transforming approaches to CBNRM: Learning ...
  • Ghorbani, Mehdi., Azarnivand, Hosein., Mehrabi, Ali- Akbar., Bastani, Sosan., Jafari, ...
  • Feeny, D., Berkes, F., McCay, B.J., Acheson, J.M.( ۱۹۹۶). The ...
  • Hutton, J., Adams, W.M., Murombedzi, J.C., ۲۰۰۵. Back to the ...
  • Mohebbi, A., ۲۰۱۷. Participatory Management Framework for Physical Protection of ...
  • Mohebbi, A; Fayyaz, M; and Seyed Akhlaghi, S. J., ۲۰۱۷. ...
  • Mohebbi, A., Farzizadeh, Z., Rosemary. B., ۲۰۲۱. Assessment of the ...
  • Murphree, M.W., ۲۰۰۴. Communal approaches to natural resource management in ...
  • Najafi, Bahauddin., ۲۰۰۵. The role of nomads in the economical ...
  • Nelson, F., Agrawal, A., ۲۰۰۸. Patronage or Participation? Community-based Natural ...
  • Poissonnet, M., Brudo, V., Dosso, M., ۲۰۰۶. La forêt protégée ...
  • Randrianalijaona, T.M., ۲۰۰۸. Gestion communautaire des ressources naturelles et développement ...
  • Vermeulin, C., ۱۹۹۷. Problématique de la décentralisation des forêts communautaires ...
  • Yousefi, M. and Behbahani, N., ۲۰۱۴. Sustainable Management of Natural ...
  • نمایش کامل مراجع