تحلیل رابطه حقیقت تولی و تبری با الگوی مفهومی سعادت در اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی

Publish Year: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 33

This Paper With 33 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ETHICS-13-4_006

تاریخ نمایه سازی: 6 اسفند 1402

Abstract:

به «تولی وتبری» در علم فقه و کلام اسلامی اهتمام جدی شده اما در علم اخلاق کمتر مورد توجه قرار گرفته است. «تولی و تبری» در لغت به معنای دوست داشتن خوبان و دشمنی با بدان است. مهم ترین اندیشمند اسلامی که آن را در اندیشه اخلاقی و عرفانی توضیح و تبیین کرده، خواجه نصیرالدین طوسی است. ایشان «تولی و تبری» را به معنایی جدید به کار برده و  معتقد است «تولی و تبری» از معنایی باطنی - که حالتی نفسانی و فقط به معنای روی­آوردن و دوست داشتن خدای متعال و بیزاری جستن از غیر اوست- به معنایی اخلاقی تبدل یافته و لذا مقدمه تهذیب نفس و تربیت اخلاقی، معیار و زمینه­ساز سعادت و تشکیل مدل مفهومی آن قرارگرفته است؛  این مقاله با روش توصیفی تحلیلی دیدگاه خواجه طوسی را درباره رابطه حقیقت «تولی وتبری» با الگوی مفهومی سعادت بررسی کرده و این نتایج به دست آمده است: ۱. «تولی وتبری» به مثابه نشانه دینداری، مقامی است که با کنترل قوای نفس حیوانی (یعنی شهوت و خشم) تحت نظر عقل به مثابه حجت باطنی الهی قابل دستیابی است؛ ۲. «تولی وتبری» ترکیبی از سه عنصر معرفتی، گرایشی و توانشی است؛ ۳. حقیقت «تولی وتبری» ذوب و استغراق وتبری در تولی و تحصیل تولی صرف است و این امر شرط دستیابی به مقام رضا و تسلیم است؛ ۴. با استمداد از ابزار دستیابی به «تولی وتبری» یعنی معرفت، محبت، هجرت و جهاد می­توان به سعادت، یعنی زایش و رویش تمام فضائل اخلاقی و درجات و مقامات عرفانی مانند رضا، تسلیم، ایمان، یقین و در نهایت دستیابی به مقام اهل وحدت(فنا) دست­ یافت.

Authors

سیدمرتضی هنرمند

استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

مهین کرامتی فرد

استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • ابن کثیر دمشقی اسماعیل بن عمر(۱۴۱۹ق)، تفسیر القرآن العظیم. چاپ ...
  • ثعلبی نیشابوری، ابو اسحاق احمد بن ابراهیم(۱۴۲۲ق). الکشف و البیان ...
  • طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۰ق). المیزان فی تفسیر القرآن (ج۱و ۳). چاپ ...
  • طوسی، خواجه نصیرالدین(۱۳۷۷). اخلاق محتشمی(رساله در تولی و تبری). مصحح ...
  • _______________ (۱۳۷۳). اوصاف الاشراف. مصحح مهدیشمسالدین. چاپ سوم. تهران: وزارت ...
  • _______________ (۱۴۱۳ق). اخلاق ناصری. تهران: علمیه اسلامیه ...
  • _______________(۱۳۷۵). شرح اشارات و التنبیهات. قم: نشر البلاغه ...
  • _______________(۱۳۸۷). اخلاق ناصری. تصحیح مجتبی مینوی و علیرضا حیدری. تهران: ...
  • مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی(۱۴۰۳). بحار الانوار. بیروت - لبنان: دار ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی(۱۳۸۸). مشکات ( اخلاق در قرآن ج ۲). ...
  • مصطفوی، حسن( ۱۳۶۸). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم (ج۱ و ...
  • نمایش کامل مراجع