از پیشگیری تا توانمندسازی آموزش مهارتهای زندگی و تفکر انتقادی به عنوان سپری در برابر رفتارهای پرخطر

دوره ی نوجوانی یکی از حساس ترین و سرنوشت سازترین مراحل رشد انسان به شمار می آید؛ دورانی که فرد در گذر از کودکی به بزرگسالی با تغییرات گسترده ای، جسمانی، هیجانی، شناختی و اجتماعی مواجه می شود. این تغییرات در کنار عوامل محیطی و فرهنگی زمینه ساز بروز رفتارهایی می شود که گاه در صورت نبود راهنمایی و مهارت کافی به شکل رفتارهای پرخطر نظیر مصرف مواد، خشونت، روابط پرخطر یا فرار از مدرسه بروز می یابند. بررسی ها نشان داده است که رفتارهای پرخطر نه تنها سلامت جسم و روان نوجوان را تهدید می کنند، بلکه پیامدهای بلندمدت فردی و اجتماعی از جمله افت تحصیلی، اختلال در روابط خانوادگی و افزایش هزینه های اجتماعی را نیز در پی دارند. در این میان آموزش مهارتهای شناختی و اجتماعی به ویژه تفکر انتقادی و مهارتهای زندگی به عنوان دو راهبرد موثر پیشگیرانه مورد توجه پژوهشگران و نظامهای آموزشی قرار گرفته است. تفکر انتقادی به نوجوانان کمک می کند تا در مواجهه با موقعیت های دشوار و تصمیم های حساس توانایی تحلیل، ارزیابی و انتخاب آگاهانه داشته باشند. از سوی دیگر مهارتهای زندگی - همچون خودآگاهی، مدیریت هیجان، حل مسئله، همدلی و برقراری ارتباط موثر - ابزارهای عملی برای سازگاری بهتر با چالش های روزمره و کاهش تمایل به رفتارهای ناسازگارانه فراهم می آورند. با توجه به افزایش نگرانی های مربوط به آسیب های اجتماعی در سنین نوجوانی، ضرورت دارد نقش آموزش های پیشگیرانه و توانمندساز بیش از پیش بررسی شود. پژوهش حاضر بر آن است تا با تمرکز بر تاثیر آموزش تفکر انتقادی و مهارتهای زندگی ابعاد مختلف این مداخله را در کاهش رفتارهای پرخطر نوجوانان تحلیل و بررسی نماید.

Keywords:

مدرسه , دانشگاه , تفکر انتقادی , مهارتهای زندگی , رفتارهای پرخطر , تربیت