مقایسه کارشناسی با شهادت و امکان سنجی تعارض آن ها با یک دیگر در نظام حقوقی افغانستان

کارشناسی و شهادت از ادله اصلی اثبات دعوا در نظام حقوقی افغانستان محسوب می شوند. قانون اصول محاکمات مدنی، کارشناسی را تحت عنوان «اهل خبره» و متشکل از اشخاص متخصص و مجرب معرفی می کند و شهادت را به اخبار به حق در مجلس قضاء با لفظ «اشهد» تعریف می نماید. پرسش محوری این است که آیا میان این دو دلیل اثباتی در دعاوی مدنی و تجارتی امکان تعارض وجود دارد یا خیر. تحلیل جای گاه و تعارض احتمالی کارشناسی و شهادت، نقش موثری در ارتقای کیفیت رسیده گی قضایی، تضمین عدالت قضایی و ایجاد وحدت رویه دارد و می تواند ابهامات حقوقی موجود در فرایند اثبات دعوا را کاهش دهد. هدف پژوهش، مقایسه تحلیلی کارشناسی و شهادت و امکان سنجی تعارض میان آن ها بوده است. پرسش اصلی این است که در چهارچوب قانون اصول محاکمات مدنی، آیا تعارض کارشناسی و شهادت قابل تصور و تحقق است. پژوهش حاضر کاربردی و به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. داده ها از طریق مطالعات کتاب خانه یی و تحلیل مواد قانونی گردآوری شده و محدوده تحقیق بر دعاوی مدنی و تجارتی متمرکز است. یافته های تحقیق نشان می دهد که: تحقق تعارض میان ادله اثبات دعوا مستلزم وجود چهار شرط است: تعدد دلیل، ناسازگاری مدلول ها، وحدت موضوع و قدرت اثباتی هم زمان؛ هم چنان نتایج نشان می دهد که تعارض در برخی فروض محقق نمی شود و در موارد تحقق، غالب حقوق دانان شهادت را مقدم می دانند؛ مگر آن که کارشناسی برای قاضی ایجاد علم نماید که در این فرض کارشناسی بر شهادت ترجیح می یابد.کارشناسی و شهادت از ادله اصلی اثبات دعوا در نظام حقوقی افغانستان محسوب می شوند. قانون اصول محاکمات مدنی، کارشناسی را تحت عنوان «اهل خبره» و متشکل از اشخاص متخصص و مجرب معرفی می کند و شهادت را به اخبار به حق در مجلس قضاء با لفظ «اشهد» تعریف می نماید. پرسش محوری این است که آیا میان این دو دلیل اثباتی در دعاوی مدنی و تجارتی امکان تعارض وجود دارد یا خیر. تحلیل جای گاه و تعارض احتمالی کارشناسی و شهادت، نقش موثری در ارتقای کیفیت رسیده گی قضایی، تضمین عدالت قضایی و ایجاد وحدت رویه دارد و می تواند ابهامات حقوقی موجود در فرایند اثبات دعوا را کاهش دهد. هدف پژوهش، مقایسه تحلیلی کارشناسی و شهادت و امکان سنجی تعارض میان آن ها بوده است. پرسش اصلی این است که در چهارچوب قانون اصول محاکمات مدنی، آیا تعارض کارشناسی و شهادت قابل تصور و تحقق است. پژوهش حاضر کاربردی و به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. داده ها از طریق مطالعات کتاب خانه یی و تحلیل مواد قانونی گردآوری شده و محدوده تحقیق بر دعاوی مدنی و تجارتی متمرکز است. یافته های تحقیق نشان می دهد که: تحقق تعارض میان ادله اثبات دعوا مستلزم وجود چهار شرط است: تعدد دلیل، ناسازگاری مدلول ها، وحدت موضوع و قدرت اثباتی هم زمان؛ هم چنان نتایج نشان می دهد که تعارض در برخی فروض محقق نمی شود و در موارد تحقق، غالب حقوق دانان شهادت را مقدم می دانند؛ مگر آن که کارشناسی برای قاضی ایجاد علم نماید که در این فرض کارشناسی بر شهادت ترجیح می یابد.

Keywords:

ادله اثبات دعوا , اهل خبره , تعارض ادله , تقدم و تاخر ادله اثبات , حقوق مدنی افغانستان , شهادت , کارشناسی