تیرگی روابط خلفای عباسی با سلجوقیان و تاثیرات آن در فروپاشی سلجوقیان

یکی از بارزترین دوران تاریخ ایران بعد از اسلام، دوره حکمرانی سلاطین سلجوقی است. سلجوقیان صحرانوردانی ترک بودند که در آن سوی ماوراءالنهر زندگی می کردند. ساختار سیاسی قبایل، بر اساس نظام قبیله ای و صحراگردی بود. در این نظام اعضای قبیله، بر اساس ضرورت و پیمانهای قبیله ای از رئیس قبیله اطاعت کردند. اما، با ورود به ایران و تسخیر خراسان و نواحی مجاور و با توجه به درک اقتضائات زمانی و شرایط مکانی، به تغییر ساختار از صحراگردی به حکومت متمرکز، با صبغه ی مدنی پی بردند و با در اختیار گرفتن دیوانسالاران برجسته ی ایرانی توانستند، به قدرت و شوکت عظیمی برسند. از سوی دیگر، آنان با برکناری امرای آل بویه خلافت عباسی استیلا یافتند و به تدریج در سراسر ایران و نواحی سوریه و آناتولی پراکنده شدند و به قدرت رسیدند. دوره طغرل بیک، آلب ارسلان و ملکشاه، دوره آغاز و اوج حکومت سلجوقیان است. پس از مرگ ملکشاه، کشمکش بر سر جانشینی و تاثیر آن بر بی اعتبار شدن وزارء، بی کفایتی و صغر سن سلاطین پس از ملکشاه، استمرار جنگهای خانگی بین-غلام سپهسالاران و مدعیان قدرت و اختلافات میان سلاطین سلجوقی و خلیفه، در مجموع جنگهای داخلی (اختلافات درون خاندانی) و سیاستهای اتخاذ شده از سوی سلاطین، جنگهای خارجی، قدرت گیری بیش از حد امرای سلجوقی و اقطاع داران، نفوذ فوق العاده اتابکان در دستگاه، سوءاستفاده های آنان، هجوم بی رویه ترکمانان به داخل قلمرو سلجوقی، همه و همه موجبات پریشانی و بی نظمی و را در نظام سلسله ای حکومتی سلجوقیان فراهم ساخت و باعث تضعیف و در نهایت زوال سلسله ی سلجوقیان بزرگ شد.