نقش بازی های آموزشی مبتنی بر تفکر طراحی (Design Thinking) در پرورش خلاقیت و حل مسئله در دانش آموزان ابتدایی

در عصر حاضر، نظام های آموزشی با چالش انتقال از حفظیات محض به سمت پرورش مهارت های تفکر و نوآوری مواجه هستند. یکی از رویکردهای نوین و کارآمد در این راستا، تلفیق «بازی های آموزشی» با الگوی «تفکر طراحی» است که فرآیند یادگیری را از یک فعالیت منفعل به یک کاوش فعال و هدفمند تبدیل می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر بازی های آموزشی مبتنی بر تفکر طراحی بر پرورش مولفه های خلاقیت (سیالی، انعطاف پذیری، بسط و ابتکار) و مهارت های حل مسئله در دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پایه های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی شهر فسا در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود که از میان آن ها ۶۰ دانش آموز به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش طی ۱۲ جلسه ۴۵ دقیقه ای در معرض بازی های آموزشی مبتنی بر مراحل تفکر طراحی (همدلی، تعریف مسئله، ایده پردازی، نمونه سازی و آزمایش) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل روش های سنتی آموزشی را دریافت کردند. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون خلاقیت تورنس (فرم B) و آزمون حل مسئله محقق ساخته بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون کوواریانس تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که آموزش از طریق بازی های مبتنی بر تفکر طراحی، تاثیر معناداری بر افزایش نمرات خلاقیت و مهارت حل مسئله دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل داشته است (۰۵/۰ > P). نتایج حاکی از آن است که بهره گیری از رویکردهای بازی محور و طراحی محور می تواند بستری غنی برای شکوفایی استعدادها و ارتقای شایستگی های تحصیلی در دانش آموزان ابتدایی فراهم آورد.

Keywords:

بازی های آموزشی , تفکر طراحی , خلاقیت , حل مسئله , دانش آموزان ابتدایی , آموزش نوین.