بررسی و تبیین مدینه فاضله در فلسفه سیاسی فارابی

هدف از نگارش پژوهش حاضر بررسی مدینه فاضله در اندیشه های فلسفی فارابی به عنوان محوری ترین مفهوم فلسفه سیاسی فارابی می باشد. فارابی اولین متفکر اسلامی است که حول محور اخلاق و سیاست با استفاده از تعالیم پیشگامان سیاست در یونان باستان ، تفکر جدیدی در فلسفه اسلامی – ایرانی بنا کرد. فارابی به عنوان معلم ثانی و بنیان گذار فلسفه سیاسی در جهان اسلام ، آرمان شهر خود را در قالب مدینه فاضله ترسیم می کند. مدینه فاضله فارابی ، آرمان شهری است که سعادت حقیقی انسان ، که همان سعادت قصوی یا تقرب به علت اول است ، در آن محقق می گردد . روش تحقیق در این مقاله ، توصیفی – تحلیلی و با اتکا به آثار اصلی فارابی مانند (( آراء اهل المدینه الفاضله )) و منابع ثانویه می باشد. مدینه فاضله فارابی تلفیقی عمیق از فلسفه افلاطونی و آموزه های اسلامی و نگرش وجود شناختی افلاطون است. در این مدینه ، سعادت حقیقی که همانا اتصال به عقل فعال است ، تنها در بستر زندگی اجتماعی و تحت رهبری پیامبر – فیلسوف میسر می شود و سایر مدن به دلیل انحراف از این مسیر ، محکوم به شقاومت هستند. فارابی مدینه فاضله را ، وسیله ای ایده آل برای رسیدن انسان به کمال و سعادت و خلود نفس می داند. ساختار مدینه فاضله ، مبتنی بر سلسله مراتبی طبیعی و مبتنی بر کمالات نفسانی است که در آن هر فرد با توجه به استعداد و فضیلتش ، در جایگاه شایسته خود قرار می گیرد و به تعاون برای رسیدن به سعادت همگانی می پردازد. در نقطه مقابل ، فارابی سایر مدن غیرفاضله می پردازد که در آنها سعادت حقیقی نادیده گرفته شده و امور چون ثروت ، لذت ، و قدرت هدف غایی زندگی قرار گرفته است . در نتیجه ، مدینه فاضله فارابی را باید کوششی بی بدیل برای بنیان نهادن سیاست فضیلت بر مبنای معرفت شناسی و مابعدالطبیعه اسلامی و یونانی دانست که در آن حکمت نظری و عملی ، دین و فلسفه و فرد و جامعه در منظومه ای واحد و غایت مدار به وحدت می رسند.

Keywords:

فارابی , مدینه فاضله , رئیس اول , قائم مقام , سعادت , مدن غیرفاضله