تاثیر فعالیت های فوق برنامه بر رشد اجتماعی و عاطفی دانش آموزان

فعالیت های فوق برنامه در سال های اخیر به عنوان یکی از مولفه های مهم در غنی سازی تجربه تربیتی دانش آموزان مورد توجه پژوهشگران، برنامه ریزان آموزشی و مدیران مدارس قرار گرفته اند. این فعالیت ها که شامل برنامه های فرهنگی، هنری، ورزشی، علمی، گروهی، داوطلبانه و مهارت محور هستند، فراتر از محتوای رسمی کلاس درس عمل می کنند و زمینه هایی را برای پرورش ابعاد گوناگون شخصیت دانش آموز فراهم می سازند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر فعالیت های فوق برنامه بر رشد اجتماعی و عاطفی دانش آموزان و تبیین سازوکارهایی است که از طریق آن ها مشارکت در این فعالیت ها می تواند به ارتقای مهارت های ارتباطی، احساس تعلق، خودآگاهی، همدلی، خودکنترلی هیجانی و مسئولیت پذیری اجتماعی بینجامد. این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مرور مطالعات پیشین و نیز الگوی تبیینی مستخرج از ادبیات موضوع تنظیم شده است. یافته ها نشان می دهد دانش آموزانی که در فعالیت های فوق برنامه مشارکت مستمر و هدفمند دارند، در مقایسه با دانش آموزان کم مشارکت یا فاقد مشارکت، از سطح بالاتری از تعامل اجتماعی سازنده، توانایی حل تعارض، اعتمادبه نفس، تنظیم هیجان، تاب آوری روانی و احساس کارآمدی برخوردارند. همچنین نتایج نشان می دهد که کیفیت طراحی فعالیت ها، داوطلبانه بودن مشارکت، حمایت معلمان و والدین، تناسب فعالیت ها با علایق و نیازهای رشدی دانش آموزان، و فضای عاطفی حاکم بر مدرسه از عوامل موثر بر شدت و پایداری این تاثیرات هستند. از سوی دیگر، اگر فعالیت های فوق برنامه بدون برنامه ریزی تربیتی، بدون مشارکت فعال دانش آموزان و صرفا به صورت صوری اجرا شوند، ممکن است کارکردهای اجتماعی و عاطفی آن ها تضعیف شود. بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که فعالیت های فوق برنامه، در صورت طراحی مبتنی بر نیاز، اجرا با رویکرد مشارکتی و ارزیابی مستمر، ظرفیت بالایی برای تقویت رشد اجتماعی و عاطفی دانش آموزان دارند و می توانند به عنوان مکملی موثر برای برنامه درسی رسمی در نظام تعلیم و تربیت مورد استفاده قرار گیرند .

Keywords:

فعالیت های فوق برنامه , رشد اجتماعی , رشد عاطفی , دانش آموزان