انتخاب مدل قرارداد و الزامات حقوقی-قراردادی پروژه های برق رسانی ساحلی (OPS) در بنادر: مطالعه مقایسه ای شهید رجایی و امیرآباد

برق رسانی ساحلی (OPS) در بنادر، صرفا یک ارتقای فنی نیست؛ بلکه یک مسئله حقوقی–قراردادی چند ذینفعه در تلاقی حقوق حمل ونقل، حقوق انرژی، حقوق تجارت و شرکت ها و سیاستگذاری عمومی است. تجربه اجرای پروژه های OPS نشان می دهد شکست یا کندی این پروژه ها غالبا از "طراحی نامناسب مدل قرارداد"، "ابهام در مرز مسئولیت ها در رابط کشتی–ساحل"، و "تخصیص نادرست ریسک ها" ناشی می شود که به ادعاهای قراردادی، تاخیر، اضافه هزینه و کاهش پذیرش از سوی اپراتورهای ترمینالی و خطوط کشتیرانی می انجامد. این مقاله با هدف ارائه یک چارچوب تصمیم سازی برای کارفرمای بندر، معیارهای انتخاب مدل قرارداد در پروژه های OPS (EPC/EPCM/PPP/ترکیبی) را استخراج و الزامات حقوقی–قراردادی کلیدی هر مدل را تبیین می کند. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل چندمعیاره و مدیریت ریسک ساختاریافته است و داده ها از بررسی اسناد، مصاحبه های نیمه ساخت یافته با خبرگان و قضاوت تخصصی گردآوری می شود. معیارهای پیشنهادی شامل: قابلیت اجرای تعهدات و ضمانت اجراها (SLA/LD)، رژیم تغییرات و ادعاها، سازوکار مسئولیت مدنی، بیمه و جبران خسارت، الزامات HSSE، شفافیت تحویل گیری و آزمون های پذیرش، هماهنگی با شرکت برق و الزامات تنظیم گری، و امکان پذیری تامین مالی است. چارچوب در قالب مطالعه مقایسه ای بندر شهید رجایی بندرعباس و بندر امیرآباد به کار گرفته می شود. یافته ها نشان می دهد تفاوت در پروفایل ترافیک، ساختار بهره برداری و محدودیت های شبکه، وزن معیارهای قراردادی را تغییر داده و به انتخاب مدل های قراردادی متفاوت و بسته های حقوقی متمایز (تخصیص ریسک، بندهای رابط، حل اختلاف و KPIهای قابل پایش) منجر می شود. خروجی مقاله یک ابزار عملی برای افزایش قابلیت اجرای قرارداد، کاهش ریسک های مرزی و تسهیل گذار کم کربن در اقتصاد دریامحور است.

Keywords:

برق رسانی ساحلی (OPS) , مدل قرارداد , الزامات حقوقی–قراردادی , بندر شهید رجایی , بندر امیرآباد