نقش معماری یادمانی در ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه

هر اثر معماری آمیخته ای است از ماده و معنی که بر حسب مورد، یکی بر دیگری رجحان دارد. در میان انواع معماری، یادمان ها جایگاه ویژه ای دارد. معماری و بویژه معماری یادمانی در علل فاعلی، صوری و غایی خویش قصد تاثیرگذاری بر جامعه هدف و انتقال مفاهیم دارد؛ ازاین رو، شناخت مبانی و مبادی طراحی بناها در فهم و نقد آن امری ضروری است. تاریخ معماری نیز در ارتباطی تنگاتنگ با وقایع اجتماعی، شکل و ساختارهایی را ارائه کرده است که از طریق آن بتواند به مثابه رسانه ای پایدار، مفاهیم و ارزش های سازندگان را بیان کند. یکی از وقایع مهم و اصلی معاصر، انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس است. انقلاب اسلامی حاوی لحن و مبانی به خصوصی در تمامی سطوح اجتماعی، اقتصادی و هنری است. پس از پایان جنگ، به دلایلی مانند نیاز انتقال ارزش های انسانی آن روزگار به نسل های حاضر و آینده و نیز پاسداشت شهیدان، جانبازان و ایثارگران، بناهایی تحت نام یادمان، یادبود و موزه طراحی شد. نتایج تحقیق حاکی از آن هستند که در موضوع یادمان های مرتبط با جنگ، با یک طیف مواجه هستیم که یک سوی آن واقع نمایی و نگاه موزهای است و سوی دیگر آن نگاه انتزاعی و استعاره ای. هرچند واقع نمایی ارتباط سریعتری با مخاطب برقرار می کند اما ماندگاری اثر در ذهن مخاطب به دلیل سادگی آن اندک خواهد بود. در مقابل یادمان هایی که دارای لایه های پیچیده تری بوده و تفسیرپذیر هستند اگرچه ممکن است در جذب اولیه مخاطب ضعیف باشند اما در گذر زمان کارکرد بهتری را به عنوان یک اثر یادمانی ایفا می کنند. لذا به نظر می رسد این یادمان های جنگ متناظر با جنبه های حماسی و ارزش های ملی باید با بیان تمثیلی و استعاره ای ارائه شوند و آثاری که به یادآوری خاطرات مربوط است می تواند از بیان واقع گرایانه بهره گیرد.

Keywords:

معماری یادمانی , ایثار و شهادت , جامعه