حد دوز دریافتی از پرتوهای یونساز از دیدگاه رادیوبیولوژی

زمینه همه انسان ها ناگزیر در معرض پرتوهای یونیزان از منابع مختلف پرتوهای یونیزان هستند که مهم ترین آن ها تابش زمینه طبیعی و منابع ساخته دست بشر است. انواع مواجهه ها از دستگاه ها و مواد ساخته دست بشر از جمله رادیوایزوتوپ ها و تجهیزات تولید اشعه ایکس که در رادیولوژی تشخیصی و درمانی استفاده می شوند منتج می شود. از همان روزهای اولیه استفاده از پرتوهای یونیزان برای اهداف تشخیصی، اثرات بیولوژیکی آن مانند اپیلاسیون سیب های پوستی در درجات مختلف مشاهده شد. این مشاهدات منجر به محدودیت قرار گرفتن در معرض تشعشع و محافظت در برابر تشعشع شد. مواد و روش ها اولین واحدی که برای قرار گرفتن در معرض تابش استفاده شد ریتم بود که به عنوان قرمز شدن پوست پس از قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس تعریف می شود. دوز اریتم به طور جهانی در طول ۱۸۹۶-۱۹۰۰ پذیرفته شد. محدودیت های قرار گرفتن در معرض در طول سال ها با افزایش درک ما در مورد اثرات بیولوژیکی پرتوهای یونیزان تغییر کرده است. در طول دهه های ۱۹۲۰ تا ۱۹۴۰ دوز تحمل به طور جهانی پذیرفته شد؛ دوزی که پرتوکاران می توانستند به طور مداوم بدون هیچ گونه اثرات مضر حاد مشهودی مانند اریتم در معرض آن قرار گیرند. دوز تحمل برابر با ۱/۱۰۰ دوز اریتم بود یعنی حدود ۴۰ mv (۴۰۰ re/year). در اوایل دهه ۱۹۵۰ بر اساس نتایج اثرات ژنتیکی ناشی از تشعشعات مگس سرکه و بعدا پروژه مگاماوس تاکید بر تاثیرات دیررس معطوف شد. بنابراین حداکثر دوز مجاز که بعدا حد دوز برای تابش گیری شغلی نامیده شد به میزان قابل توجهی کاهش یافت و همچنین حدی برای مواجهه عموم معرفی شد. متعاقبا مشخص شد که خطرات ژنتیکی کمتر از خطر القای سرطان در دوزهای پایین است. با این حال حد دوز ۵ رم/سال (۵۰ mSv) برای پرتوکاران و ۵ رم (۵ mSv) برای عموم به طور سالانه تنظیم شد. این محدودیت که از سال ۱۹۵۹ توسط NCRP تعیین شده است هنوز به قوت خود باقی است. با پیشرفت دانش رادیوبیولوژی ICRP در سال ۱۹۹۱ حد دوز شغلی سالانه ۲ رم (۲۰ میلی سیورت) را پیشنهاد کرد. یافته ها با توجه به مطالعات کروموزومی ما بر روی نمونه خون پرتوکاران ما به وضوح فراوانی بالای انحرافات کروموزومی و کروماتیدی را حتی در افرادی که دوزهای کمتر از ۲۰ میلی سیورت را به صورت شغلی دریافت کرده بودند، نشان داده ایم. نتیجه گیری، بنابراین توجیه ضرر و منفعت استفاده از پرتوهای یونیزان و پایبندی به ALARA قویا پیشنهاد می شود.

Keywords:

مواجهه شغلی , اشعه یونیزان , حد دوز , اثرات بیولوژیکی