بررسی جایگاه ولایت فقیه در فقه سیاسی شیعه و قانون اساسی

نظریه ی ولایت فقیه در اندیشه ی شیعی، از مسایل بحث انگیز، دامنه دار و دیرپا در تاریخ اسلام به شمار می آیدکه منشا چالش-های نظری و عملی بسیار بوده است. پیشینه ی این بحث تا دوره ی غیبت صغری نیز قابل ردیابی است و چه بسا در زمان حیات ایمه-ی معصومین (ع) نیز به نوعی مطرح بوده است. علمای شیعی درطول قرون متمادی، هر کدام از منظری به این مسیله نگریسته اند، بهویژه که تجربه ی سیاسی قرن اخیر، فرصت مغتنمی برای فقهای شیعه بود تا این نظریه را در بوته ی امتحان محک بزنند ونظر را درعمل بیازمایند. اکثر دانشمندان شیعی در مورد اختیارات فقیه جامع الشرایط در حوزه ی مرجعیت دینی و امر قضا، اتفاق نظر دارند،اما در مورد زعامت سیاسی و اجتماعی ولی فقیه جامع الشرایط وگستره ی اختیار او در اداره جامعه اسلامی دیدگاه های متفاوتی رابیان کرده اند که بین نظریه ی حداقلی ومحدود به امور حسبی و نظریه ی حداکثری مبتنی بر پذیرش ولایت مطلقه برای ولی فقیهجامع الشرایط قرار دارد. در مورد مبانی مشروعیت حکومت فقیه، برخی قایل به مشروعیت الهی هستند که به نظریه ی انتصابمعروف است وبرخی قایل به نظریه ی انتخاب می باشند. لکن، در امر تعیین نظر مشترک دارند.

Keywords:

ولایت فقیه , مطلقه , سیاسی , انتخاب , انتصاب