بررسی تطبیقی قاعده ی ملازمه میان احکام عقلی و احکام شرعی در فقه امامیه و عامه
عنوان مقاله: بررسی تطبیقی قاعده ی ملازمه میان احکام عقلی و احکام شرعی در فقه امامیه و عامه
شناسه ملی مقاله: JR_JLUI-3-1_002
منتشر شده در شماره 1 دوره 3 فصل در سال 1395
شناسه ملی مقاله: JR_JLUI-3-1_002
منتشر شده در شماره 1 دوره 3 فصل در سال 1395
مشخصات نویسندگان مقاله:
رسول مظاهری کوهانستانی - دکترای حقوق خصوصی، استادیار و هیئت علمی حقوق دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
عباس نیازی - دانشجوی دکترای حقوق خصوصی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
خلاصه مقاله:
رسول مظاهری کوهانستانی - دکترای حقوق خصوصی، استادیار و هیئت علمی حقوق دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
عباس نیازی - دانشجوی دکترای حقوق خصوصی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
در این مطالعه سوال این است که آیا افعال و کردار آدمی بدون اینکه شارع درباره آنها اظهارنظری کند، فی ذاته دارای ارزش و متصف به خوب و بد می باشد یا اعمالانسان فی ذاته نه خوب هستند و نه بد، بلکه خوبی و بدی آنها بستگی به نظر شارع دارد آیا ملازمه ای بین حکم عقل و حکم شرع وجود دارد آیا اگر عقل به حسن و یا قبح کاریحکم داد، آیا همان عقل حکم میکند به اینکه لازمه ی این حکم آن است که شرع هم بر طبق آن حکم کند یا نه به تعبیر دیگر آیا کل ما حکم به العقل حکم به الشرع صادق است علمای خاصه و عامه در باره حسن و قبح افعال در این که حکم کننده به حسن و قبح، عقل است یا شرع، اختلاف نظر دارند. در بررسی مقارن سعی شد قاعده ای با کاربرد کلامی و اصولی و فقهی که در سکوت حقوق و قوانین امروزه نیز کارایی دو چندانی یافته و در مناطق فراغ می تواند مورد استفاده باشد، تفقه شود. در این مقاله برآنیم که بدین سئوال ها پاسخ داده شود و کارایی قاعده را در علوم مختلف بیان کنیم. بطورموجز و مختصر می توان گفت: همانگونه که عقل حسن و قبح فعلی را درک میکند، این امر را نیز درمییابد که آن فعل نزد شارع همان حکم را دارد؛ زیرا در صورت جایز دانستن مخالفت شارع با عقل، یا باید خطا و اشتباه را به خداوند نسبت دهیم یا به عقل و هر دوی اینها غیرممکن است و با اثبات ملازمه ی بین حکم شرع با عقل سلیم به بیان وجود مصادیق فراوانی از اعمال این قاعده در قوانین پرداختیم. این قاعده علاوه بر مباحث اخلاقی و کلامی در علم حقوق امروز نیز کارایی دارد.
کلمات کلیدی: حسن, قبح, عقل, امامیه, اشاعره, معتزله
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/886443/