بررسی نقش گیمیفیکیشن در بهینه سازی مصرف انرژی ساختمان های هوشمند شهری

مقاله «User engagement for thermal energy-efficient behavior in office buildings using dashboards and gamification» که در سال 2025 در ژورنال معتبر Applied Thermal Engineering منتشر شده است، یکی از پژوهش های کاربردی و اجرایی در حوزه مدیریت انرژی هوشمند ساختمان محسوب می شود.

 این تحقیق با هدف کاهش مصرف انرژی گرمایشی در ساختمان های اداری، از ترکیب داشبوردهای هوشمند، بازی وارسازی (Gamification) و تحلیل رفتار کاربران استفاده کرده است. پژوهش در مرکز تحقیقاتی Forschungszentrum Jülich آلمان و در قالب پروژه Living Lab Energy Campus اجرا شد. 

در این پروژه مجموعه ای از نرم افزارهای تحت وب توسعه داده شد که شامل داشبورد انرژی، سیستم کنترل هوشمند اتاق ها، موتور تحلیل رفتار کاربران و یک بازی جدی (Serious Game) بود. کاربران می توانستند میزان مصرف انرژی، دمای اتاق، وضعیت تهویه و عملکرد خود را به صورت لحظه ای مشاهده کنند. همچنین سیستم با استفاده از امتیازدهی، رقابت بین تیم ها، جدول رتبه بندی و بازخوردهای لحظه ای، کاربران را به کاهش مصرف انرژی تشویق می کرد. 

برای اجرای پروژه، ساختمان های اداری به حسگرهای دما، کیفیت هوا، سنسور باز و بسته بودن پنجره و شیرهای هوشمند رادیاتور مجهز شدند. داده های جمع آوری شده از طریق پروتکل MQTT به سامانه مرکزی منتقل می شد و سپس در داشبورد نمایش داده می شد. سیستم رفتار کاربران را با الگوی بهینه مقایسه می کرد و میزان «اتلاف انرژی» را به عنوان شاخص عملکرد محاسبه می نمود. 

نتایج پژوهش نشان داد استفاده از داشبورد و گیمیفیکیشن تاثیر قابل توجهی بر رفتار کاربران داشته است. در برخی گروه های آزمایشی میزان اتلاف انرژی بین 40 تا 65 درصد کاهش یافت و در ساختمان پایلوت حدود 18 درصد صرفه جویی سالانه در مصرف انرژی گرمایشی ثبت شد. همچنین نزدیک به 2000 کاربر حداقل یک بار از سامانه استفاده کردند که نشان دهنده مشارکت اجتماعی بالا در پروژه بود. 

اهمیت اصلی این مقاله در آن است که نشان می دهد ترکیب فناوری های هوشمند، تحلیل داده و مشارکت کاربران می تواند نقش موثری در مدیریت انرژی شهری و ساختمان های هوشمند داشته باشد. این پژوهش الگویی مناسب برای توسعه سامانه های مدیریت انرژی مبتنی بر رفتار کاربران در شهرهای هوشمند آینده ارائه می کند.

#مدیریت_انرژی هوشمند
Gamification#
#داشبورد_انرژی
ساختمان هوشمند
اینترنت اشیا (IoT)
#بهینه سازی_مصرف_انرژی
Smart Building
User Engagement
Energy Efficiency