بررسی تطبیقی کاربرد های قرآنی تاویل از دیدگاه علامه طباطبایی،محمد رشیدرضا و ابن تیمیه

علم تاویل و باطن آیات قرآن از جمله علومی است که از دیرباز مورد توجه اندیشمندان مسلمان در حوزه علوم قرآن بوده است.تاویل به معنای بازگشت و رجوع به اصل است. برخی گمان برده اند که تاویل قرآن از دایره مفاهیم ذهنی و تعبیرات لفظی خارج و از سنخ اعیان و اشیای خارجی است . به گمان اینان هر آنچه در قرآن اعم از حکمت ها و آداب و سنن و احکام آمده است، از آن رو که برگرفته از اعیان خارجی است و سرانجام بدان منتهی می شود، تاویل قرآن به حساب می آید ولی درتبیین و توضیح آن حقیقت خارجی که تمامی حقایق قرآن اعم از معارف و احکام به آن باز می گردد و بر آن منطبق می شود ، اختلاف نظر دارند. علت این اختلاف نظرها آن است که ماهیت تاویل قرآن به صراحت در آیات تعریف نشده است. بر این اساس، دیدگاه های ابن تیمیه ، محمد رشید رضا و علامه طباطبایی را مورد بررسی قرار دادیم . به نظر ابن تیمیه ، تاویل در دیدگاه متاخرین عبارت است از انصراف لفظ از معنای راجح و قوی، به معنایی مرجوح و ضعیف به خاطر دلیل وقرینه ای که با آن معنای مرجوح همراه شده است . بنا بر این نظر ، تاویل احتیاج به دلیل و قرینه دارد . این نظریه بی نهایت مورد توجه مفسری دیگر به نام محمد رشید رضا قرار گرفته و آن را بسیار ستوده است . اما استاد علامه طباطبایی درباره تاویل ، تحقیقی لطیف دارد، تاویل را چیزی جدا از مفهوم می داند و اساسا آن را از سنخ الفاظ و معانی و تعابیر نمی داند، او معتقد است تاویل ، حقایق و واقعیت هایی است که جایگاه آنها خارج از ذهن و عبارات است.