درآمدی بر مسئولیت ها و ضمانت اجرای ناشی از اعمال اجبار در نظام بین الملل

در دنیای امروز وجود اصول و قواعدی که بتواند مناسبات پیچیده و در حال توسعه بین المللی را منطبق با نیازهای دولت ها تنظیم کند، ضرورتی انکارناپذیر است. اما هنوز هم روابط بین الملل بیش از هر چیز مبتنی بر اصل حاکمیت اراده دولت ها و روابط اقتداری میان آنها است که با ایجاد سلسله مراتبی از قدرت باعث همه اتفاقات و تصمیمات دولت ها می باشد. در چنین شرایطی اصول و قواعد یادشده و به تبع حاکمیت یک دولت می تواند تحت شرایطی نقض شود یا آنکه خود با بکارگیری ابزارهای قدرت، مانند توسل به زور و یا اجبار حاکمیت دولت های دیگر را نقض کند. به همین دلیل این مقاله سعی دارد تا با روشی توصیفی - تحلیلی، آثار و مسئولیت های ناشی از اجبار در روابط بین الملل را با در نظر گرفتن اولویت ها و درجه اهمیت حاکم بر نظم هنجاری نظام بین الملل، مورد بررسی و ضمانت اجرایی مطلوب در این زمینه را شناسایی نماید. نتایج تحقیق نشان می دهد، علی رغم آنکه دامنه مسئولیت نقض بسیاری از اصول و قواعد حقوق بین الملل بر اثر اعمال اجبار، از حفظ استقلال اراده یک دولت معین فراتر رفته و بر اصل برابری حاکمیت دولت ها و صلح و امنیت بین المللی تاکید دارد. اما تا به حال ضمانت اجرایی مطلوبی که بتواند میان این مسئولیت ها و لزوم رعایت اصول و قواعد مذکور جمع حاصل نماید، شکل نگرفته و بازگشت دولت های ناقض این اصول به مناسبات صحیح بین المللی کماکان در سایه اصل حاکمیت دولت ها و از طریق روش هایی مانند خودیاری، حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات امکان پذیر است.

Keywords:

اجبار , قواعد عام الشمول , قواعد آمره , معاهدات , روابط بین الملل