بازاندیشی در حکمرانی هوشمند: تقدم حکمران هوشمند در تعامل انسان، نهاد و فناوری

زمینه و هدف: تحول دیجیتال، زمینه ساز ظهور مفهوم «حکمرانی هوشمند» شده است؛ مفهومی که بر بهره گیری از فناوری های نوین برای ارتقای کارآمدی و پاسخگویی دولت ها تاکید دارد. با این حال، بیشتر پژوهش های موجود، به ویژه در ادبیات دولت دیجیتال، دچار غلبه ی رویکرد فناوری محور بوده و از عامل انسانی و کیفیت حکمرانان غفلت کرده اند. این امر یک خلا نظری جدی در مطالعات حکمرانی ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف رفع این خلا، بر تقدم «حکمران هوشمند» نسبت به ابزار و ساختار در تحقق حکمرانی هوشمند تمرکز می کند.روش پژوهش: روش تحقیق به صورت نظری تحلیلی و تطبیقی کیفی طراحی شده و بر مبنای مدل مفهومیIntelliGov (Vigoda-Gadot, ۲۰۲۴) سه سطح هوش انسانی، نهادی و مصنوعی مورد بررسی قرار گرفته است. داده ها از مرور ادبیات علمی، اسناد سیاستی بین المللی (OECD، UNDP، بانک جهانی) و مطالعات موردی چهار کشور منتخب تایوان، استونی، دانمارک و هند گردآوری شده اند.یافته ها: یافته ها نشان می دهد که در کشورهایی چون تایوان و دانمارک، حضور حکمرانان هوشمند موجب ارتقای ظرفیت نهادی و استفاده اخلاقی از فناوری شده است. در مقابل، تجربه هند نشان می دهد که توسعه ی صرف فناوری بدون تقویت حکمرانان و نهادها، به تعمیق شکاف دیجیتال و کاهش اعتماد عمومی منجر می شود.نتیجه گیری: پژوهش حاضر استدلال می کند که حکمرانی هوشمند در جوهره خود پدیده ای انسان محور است و فناوری صرفا نقش تقویت کننده دارد. بنابراین، تربیت و پرورش حکمرانان هوشمند باید در اولویت سیاست گذاری های عمومی قرار گیرد.

Keywords:

حکمرانی هوشمند , حکمران هوشمند , هوش انسانی , هوش نهادی , هوش مصنوعی