تحلیل زیبایی شناختی مفهوم سکون پویا در فضای داخلی مساجد دوران صفویه:: مطالعه موردی مسجد شیخ لطف الله

مسجد شیخ لطف الله به عنوان یکی از شاهکارهای معماری صفوی نمونه ای از تلفیق پیچیده هندسه، نورپردازی هوشمندانه و تزئینات سمبلیک است که در مجموع ساختاری منحصر به فرد را شکل می دهد. این مقاله با رویکردی میان رشته ای به تحلیل زیبایی شناختی مفهوم سکون پویا در فضای داخلی مسجد می پردازد، مفهومی که بیانگر تعادل همزمان میان آرامش بصری و حرکت ظریف معنایی است. استفاده هدفمند از نور طبیعی که از طریق گنبد و پنجره های مقرنس کاری شده تابانده می شود همراه با به کارگیری هندسه پیچیده و تقارن دقیق فضایی خلق می کند که در آن، سکون نه به معنای ایستایی مطلق بلکه به عنوان حالتی از تعادل پویا در تعامل با نور و ساختارهای هندسی تجربه می شود. در کنار اینها نقش رنگ و الگوهای تزئینی که برگرفته از اصول عرفانی و فلسفی اسلامی است با ایجاد ریتم های بصری و بازی سایه و روشن، حس سکون را به گونه ای معنادار با حرکت در هم می آمیزد. تحلیل این مولفه ها بر اساس نظریات حس مکان (Genius Loci) و نشانه شناسی هنر اسلامی نشان می دهد که فضای داخلی مسجد به مثابه یک ارگانیسم زنده عمل می کند که سکون و پویایی را در هم می آمیزد تا تجربه ای معنوی و زیبایی شناختی منحصر به فرد را برای بازدیدکننده فراهم آورد. این پژوهش با بهره گیری از مطالعات موردی و داده های تجربی، نشان می دهد که سکون پویا در مسجد شیخ لطف الله فراتر از یک حالت بصری صرف است و به عنوان سازوکاری برای ایجاد ارتباط میان ساختار فیزیکی، معنویت و احساس انسان در معماری صفوی عمل می کند.

Keywords:

سکون , پویا , زیبایی شناسی , معماری , مسجد شیخ لطف الله , معماری صفویه