بازیهای واقعیت جایگزین به عنوان رویکردی نوین در کارآفرینی اجتماعی

امروزه بسیاری از دانشگاهها برای آشناسازی دانشجویان جدید با دانشگاه خود همچنان به سراغ روشهای سنتی مانند همایش، کارگاه و اردو می روند؛ روشهایی که هرچند هزینه بر هستند اما به دلیل فاقد تعامل و مشارکت پذیری بودن، جذابیتی برای نسل جدید ندارند و اثرگذاری محدودی برجای می گذارند. در چنین شرایطی، بازیهای واقعیت جایگزین (Alternate Reality Games - ARG) به عنوان ابزاری نوآورانه در آموزش و فرهنگ سازی مطرح شده اند که با تلفیق داستان، فناوری و محیط واقعی تجربه ای فراهم می کنند که در آن یادگیری و سرگرمی هم زمان رخ می دهد و مخاطب از یک شنونده منفعل به یک بازیگر فعال بدل می شود. پژوهش حاضر تجربه طراحی و اجرای بازی "نجات فردوسی" را به عنوان نخستین ARG دانشگاهی در ایران بررسی می کند؛ تجربه ای که در آبان ۱۴۰۲ و به درخواست مدیریت فرهنگی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد و بیش از ۷۵۰ دانشجو در آن مشارکت کردند. تحلیل داده های ثبت شده در پایگاه داده پلتفرم راز شهر و بازخوردهای دانشجویان نشان می دهد که این بازی توانسته ضمن آشناسازی دانشجویان با فضاها و مفاخر دانشگاه، حس تعلق و افتخار به محیط دانشگاهی را در آنان تقویت کند. حرکت گروهی، حل معماهای مسئله محور و تعامل اجتماعی میان تیم ها از دیگر دستاوردهای این تجربه بود. نتایج نشان می دهد ARG می تواند جایگزینی موثر برای روش های سنتی آنبوردینگ باشد و با هزینه ای اندک بیشترین میزان مشارکت را ایجاد کند. این تجربه نه تنها نوآوری آموزشی محسوب می شود بلکه به عنوان نمونه ای از کارآفرینی اجتماعی نشان داد که بازی سازی می تواند بستری پایدار برای حل مسائل فرهنگی و اجتماعی باشد.

Keywords:

کارآفرینی اجتماعی , نوآوری اجتماعی , بازی جدی , بازیهای واقعیت جایگزین , بازی سازی