بررسی تطبیقی مبانی و اصول تربیت عقلانی و اخلاقی در اندیشه علامه طباطبایی و جان دیویی

این مقاله به بررسی تطبیقی مفهوم «تربیت عقلانی» در اندیشه دو فیلسوف برجسته از دو سنت فکری متفاوت می پردازد: علامه طباطبایی از سنت اسلامی-ایرانی و جان دیویی از سنت پراگماتیستی غرب. تمرکز اصلی پژوهش بر مبانی معرفت شناختی و انسان شناختی این دو دیدگاه است تا از خلال آن، شباهت ها و تفاوت ها در تعریف عقل، نقش آن در فرآیند تربیت، و اهداف نهایی آموزش روشن شود. روش تحقیق، تحلیل مفهومی و تطبیقی بر اساس منابع اصیل و معتبر هر دو متفکر انتخاب شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در اندیشه علامه طباطبایی، تربیت عقلانی با فطرت، عقل قدسی و هدایت الهی پیوند دارد و هدف نهایی آن دستیابی به کمال انسانی و سعادت اخروی است. در مقابل، دیویی عقلانیت را در چارچوب تجربه گرایی، حل مسئله و رشد اجتماعی تعریف می کند و آن را در خدمت زندگی دموکراتیک و عمل گرایانه می بیند. این مقایسه نشان می دهد که با وجود تفاوت های بنیادین در مبانی نظری، زمینه هایی برای گفت وگوی فلسفی و بهره گیری متقابل میان این دو سنت وجود دارد؛ به ویژه در طراحی نظام های تربیتی تلفیقی که با بومی سازی، قابلیت انطباق با زمینه های فرهنگی مختلف را پیدا می کنند.

Keywords:

تربیت عقلانی , علامه طباطبایی , جان دیویی , مبانی معرفت شناختی , فلسفه تربیتی تطبیقی