تحلیل حقوقی مسئولیت مدنی شهرداری در اجرای طرح های عمرانی و نوسازی شهری (با تاکید بر مسئولیت ناشی از فعل)

شهرداری ها به عنوان نهادهای عمومی غیردولتی، نقشی حیاتی در توسعه و مدیریت فضای شهری ایفا می کنند. اجرای طرح های عمرانی، نوسازی و بهسازی شهری از جمله وظایف اصلی این نهادهاست که به طور مستقیم با حقوق و اموال شهروندان در ارتباط است. این عملیات، به ویژه فعالیت هایی نظیر گودبرداری، تخریب، و استفاده از ماشین آلات سنگین، ماهیتا خطرآفرین بوده و پتانسیل ایراد خسارت به اشخاص ثالث را دارا می باشند. مقاله ی حاضر با هدف تبیین مبانی و ابعاد حقوقی مسئولیت مدنی شهرداری در قبال خسارات ناشی از این گونه اقدامات فعالانه (مسئولیت ناشی از فعل) به رشته تحریر درآمده است. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، قوانین موضوعه، دکترین حقوقی و رویه قضایی، به بررسی این موضوع می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که مسئولیت شهرداری بر مبانی مختلفی از جمله نظریه تقصیر، نظریه خطر و نظریه تضمین حق قابل استوار است. در حالی که قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹، به ویژه ماده ۱۱ آن، بر مبنای تقصیر کارکنان تاکید دارد، رویه قضایی و دکترین حقوقی به طور فزاینده ای به سمت پذیرش مسئولیت مبتنی بر خطر (مسئولیت مطلق) برای فعالیت های خطرناک شهرداری گرایش دارند. این مقاله ضمن تحلیل ارکان سه گانه مسئولیت مدنی (ضرر، فعل زیان بار و رابطه سببیت) در حوزه فعالیت های عمرانی شهرداری، به تفکیک مسئولیت شهرداری از مسئولیت پیمانکاران و کارکنان پرداخته و در نهایت پیشنهاداتی کاربردی جهت کاهش دعاوی و مدیریت ریسک حقوقی برای مدیران شهری، از جمله لزوم اخذ پوشش های بیمه ای کامل، نظارت دقیق بر پیمانکاران و رعایت استانداردهای فنی و ایمنی، ارائه می دهد.

Keywords:

مسئولیت مدنی , شهرداری , طرح های عمرانی , نوسازی شهری , نظریه خطر , تقصیر اداری , حقوق شهری