تبیین راهبردها و راهکارهای حفاظت از کاروانسراهای تاریخی با تکیه بر گونه شناسی و آسیب شناسی نمونه هایی در شبکه راه تاریخی اصفهان به ری و ساوه

شبکه راه تاریخی اصفهان به ری و ساوه به عنوان حلقه اتصال شمال به جنوب ایران در گذشته مطرح بوده است. اصفهان، ری و ساوه به عنوان کانون های فرهنگی و تمدنی، نقش چشمگیری در شکل گیری راه ها و بناهای میان راهی این محدوده داشته اند. وجود کاروانسراها و دیگر ابنیه وابسته به راه، شاهدی بر این ادعاست. هدف پژوهش حاضر، تبیین راهبردها و راهکارهای حفاظت، گونه شناسی و آسیب شناسی کاروانسراهای محدوده مورد مطالعه است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است: چه اقدامات حفاظتی برای حفظ و احیای کاروانسراهای شبکه راه تاریخی اصفهان به ری و ساوه می توان انجام داد؟ پژوهش حاضر ترکیبی (کیفی و کمی) است. روش مطالعه، تفسیری تاریخی و مقایسه ای است و گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه ای، برداشت های میدانی و بررسی تصاویر هوایی و اسناد معماری صورت گرفته است. این پژوهش توسعه ای و کاربردی است. جامعه آماری پژوهش بیش از ۶۰ کاروانسرا را دربرمی گیرد که از میان آن ها ۵ نمونه مطالعاتی به صورت موردی و هدفمند انتخاب شده اند. نتایج نشان می دهد کاروانسراهایی که در یک بازه زمانی و مکانی مشترک و در یک مسیر فرهنگی و اجتماعی مشابه طرح ریزی شده اند، علیرغم تفاوت ها، غالبا شاخصه های معماری مشابهی دارند. این شباهت ها از منظر طرح، ویژگی های معماری، مقیاس، هندسه، تناسبات، گونه شناسی و مورفولوژی مشهود است. بنابراین می توان چارچوبی یکپارچه و هماهنگ برای حفاظت از آن ها تبیین کرد.

Keywords:

حفاظت , مرمت , کاروانسرا , آسیب شناسی , راه تاریخی