جامعه شناسی سیاسی همبستگی در شرایط بحران: تحلیل تحولات اجتماعی ایران در جنگ ۱۲ روزه و پیامدهای ظرفیت سازی ملی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل سازوکار های همبستگی اجتماعی و فرایندهای ظرفیت سازی ملی در جامعه ایران طی جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل (۲۳ خرداد - ۳ تیر ۱۴۰۴) انجام شده است. چارچوب نظری تحقیق بر تلفیق نظریه همبستگی مکانیکی دورکیم، نظریه ساختار فرصت های سیاسی کریزی و رویکرد ظرفیت سازی اجتماعی لاورن-سکسبی استوار است. روش شناسی تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی محتوایی شامل بررسی بیانیه های رسمی، گزارش های رسانه ای و واکنش های اجتماعی است. یافته ها نشان داد که تهدید خارجی موجب فعال سازی سریع وجدان جمعی و ایجاد همبستگی فراطیفی شد که طیف های متعارض سیاسی از مهدی کروبی تا محافظه کاران را متحد ساخت. احیای نمادهای ملی ایرانی همچون سرود «ای ایران» و نمادهای شیر ایرانی در کنار هویت مذهبی، نقش مهمی در تقویت انسجام ملی ایفا کرد. همکاری گسترده مردم با نهادهای امنیتی و گزارش فعالیت های مشکوک، به شناسایی و دستگیری تعداد قابل توجهی از نفوذی ها و کشف مواد منفجره منجر شد که نشان دهنده عمق مشارکت اجتماعی و احساس مسئولیت ملی است. همچنین، سیستم های اقتصاد مقاومتی و شبکه های توزیع کالاهای اساسی کارآمدی مناسبی نشان دادند و تاب آوری جامعه در شرایط محدودیت ارتباطی پس از قطع اینترنت آشکار شد. با این حال، چالش هایی نظیر تلفات انسانی، آسیب به تاسیسات هسته ای، ضعف در سیستم های هشدار اولیه و پدافند غیرعامل، و تفاوت های نسلی در نگرش به بحران آشکار شد. نتیجه گیری پژوهش تایید می کند که جامعه ایران از ذخایر عمیق همبستگی اجتماعی برخوردار است که در شرایط بحران قابل فعال سازی است، اما نهادینه سازی این دستاوردها مستلزم مدیریت هوشمندانه و برنامه ریزی بلندمدت است.

Keywords:

همبستگی اجتماعی , ظرفیت سازی ملی , جنگ ۱۲ روزه , وجدان جمعی , ساختار فرصت های سیاسی