میدان رقابت سیاسی ایران؛ تحلیل بوردیویی جایگاه طبقات متوسط (۱۳۹۲–۱۳۷۶)

در بازه زمانی ۱۳۷۶ تا ۱۳۹۲، ایران شاهد تحولات سیاسی و اجتماعی چشمگیری بود، ازجمله ظهور جنبش اصلاحات، روی کار آمدن جریان اصولگرا و وقوع اعتراضات ۱۳۸۸. طبقات متوسط به عنوان کنشگرانی کلیدی در این میدان رقابت سیاسی، نقش تعیین کننده ای در جهت دهی به گفتمان ها و تحولات ایفا کردند. هدف این مطالعه، بررسی نقش طبقات متوسط در شکل دهی به رقابت های سیاسی ایران طی دوره موردنظر با استفاده از چارچوب نظری بوردیو است. پژوهش می کوشد نشان دهد چگونه ترکیب سرمایه ها و عادت واره این طبقات، موقعیت آن ها را در میدان سیاسی تعیین کرد و چگونه این موقعیت بر تحولات کلان سیاسی تاثیر گذاشت. این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره گیری از نظریه بوردیو، به تحلیل داده های ثانویه و نیز مشاهدات میدانی پرداخته است. روش تحلیل مبتنی بر شناسایی میدان سیاسی به عنوان عرصه رقابت کنشگران و بررسی انواع سرمایه های موثر بر جایگاه طبقات متوسط در این میدان است. یافته ها نشان می دهد طبقات متوسط با تکیه بر سرمایه فرهنگی و شبکه های اجتماعی، در دوره های مختلف به حمایت از جریان های اصلاح طلب یا اصولگرا گرایش یافتند. بااین حال، ساختار میدان سیاسی ایران، امکان تبدیل کامل سرمایه های آن ها به قدرت سیاسی را محدود می کرد. تحلیل بوردیویی نشان می دهد که تحولات سیاسی ایران نه صرفا محصول اراده کنشگران، بلکه برآمده از تعامل پیچیده بین سرمایه های طبقاتی و قواعد میدان است.

Keywords:

میدان رقابت سیاسی , تحلیل بوردیویی , طبقات متوسط , ساختار سیاسی , جمهوری اسلامی