گزارش ثبت اختراع تهیه و استخراج مواد گیاهی برای دفع حشرات و به کارگیری موثر آن در حفاظت از منسوجات تاریخی – فرهنگی

بهره گیری از عصاره گیاه اکالیپتوس به عنوان عامل بازدارنده و روش محافظتی برای آثار پشمین در برابر حشرات مهاجم ابداع شد. استفاده از این ماده به شیوه معرفی شده در این ابداع، ضمن اینکه مبتنی بر هدف این پژوهش برای منسوجات و بافته های تاریخی ایمن است، سازگاری حداکثری با محیط زیست و اکوسیستم داشته و برای انسان نیز خطری دربر ندارد. استفاده از این عصاره، هیچ تاثیر نامطلوبی (از قبیل تغییر خصوصیات فیزیکی، ظاهر و مقاومت الیاف) بر روی بافته های پشمی ندارد. پیش از این تحقیق، خواص ضد حشره ترکیبات موجود در اکالیپتوس شناخته شده و از روغن آن به روش های مختلف برای کنترل آفات انباری و عصاره الکلی آن در کنترل حشرات انگلی در دام های مو بلند استفاده شده و به ثبت رسیده اند (CN ۱۰۲۰۶۵۷۱۱ B، US ۲۰۱۲۰۱۲۸۶۴۸ A۱، EP ۲۴۸۸۰۳۶ A۲، CN ۱۰۳۰۷۰۱۹۵ A) . در این روش، عصاره اکالیپتوس در اتانول ۹۶ % به روش سوکسله[i] استخراج شده و نوارهای کاغذی با pH خنثی به آن آغشته می شوند. برای ارزیابی تاثیر روش، نمونه تیمار شده با نوارهای کاغذی آغشته به عصاره اکالیپتوس و نمونه شاهد، در انکوباتور با دمای ۳۰- ۲۵ درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی ۵۰% در چرخه روزانه ی ۱۶ ساعت روشنایی و ۸ ساعت تاریکی به مدت ۹۰ روز در معرض سوسک قالی (گونه ی Anthrenus Vrbasci) قرار داده شدند و رفتار بازدارندگی هر دو نمونه در برابر این حشره بررسی شد. در طول دوره ارزیابی، کاهش وزن نمونه ها به عنوان شاخص فعالیت مخرب حشره، در نظر گرفته شد. در نهایت، نتایج به دست آمده از بررسی تغییرات وزنی نمونه شاهد و نمونه تیمار شده، نشان داد که نمونه تیمار شده در مقایسه با نمونه شاهد، کاهش وزن کمتری داشته و این امر را می توان به عدم تغذیه حشره از نمونه تیمار شده نسبت داد. این مطلب تاییدی است بر اینکه که نمونه آغشته به عصاره الکلی اکالیپتوس نسبت به نمونه شاهد، از ۹۹/۵۸ % اثر بازدارندگی در برابر تخریب ناشی از حمله سوسک قالی برخوردار شده است. نکته دارای اهمیت در این ابداع این است که نوارهای حاوی عصاره اکالیپتوس به عنوان یک ضد حشره سازگار با محیط زیست، انسان و اثر تاریخی، می توانند در موارد گوناگونی چون بسته بندی بافته های پشمی روکش ویترین ها و جعبه های نگهداری از آثار، لایه های محافظ در بین آثار در مخازن و سایر شرایط آسیب زای مشابه به کار گرفته شوند؛ و هزینه تولید این نوارها نیز پایین بوده و نسبت به سایر روش ها از ایمنی و کارایی بالاتری برخوردار هستند.   [i] عصاره گیری با استفاده از دستگاه سوکسله یکی از روش های رایج در استخراج مواد موثر از مواد جامد است. در این روش با استفاده از بخار حلال مناسب، ترکیبات موثر از ماده جامد اصلی در مدت زمانی مشخص و یک محیط بسته و کنترل شده استخراج می شوند. این روش یکی از کارآمدترین شیوه ها برای جدا سازی و استخراج ترکیبات روغنی از گیاهان است.

Keywords:

Patent report , Extract on Paper , Insect Repellent , historical Textiles. , ثبت اختراع , استخراج مواد گیاهی , دفع حشرات , منسوجات تاریخی.