بازتاب تعاملات قدرت و سیاست در ادبیات عامه جنوب فارس؛ تحلیل روایت شناختی مرگ باقر فداغی در پایگاه قلعه میمون

رابطه میان «مکان»، «قدرت» و «روایت های ادبی» همواره یکی از مباحث چالش برانگیز در جامعه شناسی تاریخی و ادبیات عامه بوده است. منطقه لارستان در جنوب فارس، بستری غنی از تعاملات سیاسی و فرهنگی است که در آن، سازه های معماری نظیر قلعه ها، فراتر از کارکرد نظامی، به عنوان نمادهای اعمال حاکمیت در حافظه جمعی ثبت شده اند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی پیوند میان «قلعه میمون» (کوه میمی) در دهستان فداغ و سرنوشت سیاسی-اجتماعی شاعر سده نهم هجری، «باقر فداغی»، تدوین شده است. مسئله اصلی تحقیق، تحلیل چگونگی بازنمایی روابط قدرت در روایت های شفاهی پیرامون مرگ این شاعر و نقش قلعه به عنوان کانون این رویداد است. روش پژوهش از نوع کیفی و توصیفی-تحلیلی است که داده های آن بر پایه مطالعات اسنادی و گردآوری گسترده تاریخ شفاهی و مصاحبه با معتمدین محلی توسط نگارنده (نریمانی، 1404-1398) استوار است. یافته ها نشان می دهد که در روایت های بومی، قلعه میمون تنها یک دژ دیده بانی نیست، بلکه به عنوان «ماشین اعمال قدرت» بازتعریف می شود. بر اساس مستندات روایی، باقر فداغی که نماد صدای منتقد زمانه خویش بوده، در پی درگیری های سیاسی با حکام وقت، در دامنه این کوه اعدام یا به قتل رسیده است. این مکان گزینی برای حذف فیزیکی شاعر، حاوی پیامی نمادین از سوی ساختار قدرت به جامعه محلی بوده است؛ به این معنا که سایه سنگین قلعه (حاکمیت) بر تمام شئون زندگی و حتی مرگ نخبگان فرهنگی سیطره دارد. پژوهش نتیجه می گیرد که کوه میمی در ادبیات و فولکلور فداغ، از یک عارضه جغرافیایی به یک «مکان-رویداد» سیاسی تغییر ماهیت داده و حافظه تاریخی مردم، این دژ را با تراژدی مرگ باقر فداغی گره زده است.

Keywords:

باقر فداغی , تاریخ شفاهی , جامعه شناسی تاریخی , فداغ , قلعه میمون ,