نقش آموزش های روان شناسی محیطی در طراحی شهرهای ایمن و کاهش استرس شهروندان در فضاهای عمومی

در دهه های اخیر، افزایش تراکم جمعیت شهری، شتاب ساخت وساز و کاهش کیفیت فضاهای عمومی، تاثیر مستقیمی بر سلامت روان شهروندان گذاشته است. روان شناسی محیطی به عنوان دانشی میان رشته ای که به بررسی تعامل انسان و محیط می پردازد، نقش مهمی در طراحی فضاهای شهری ایفا کرده است. هدف این پژوهش، بررسی نقش آموزش های روان شناسی محیطی در طراحی شهرهای ایمن و کاهش استرس شهروندان در فضاهای عمومی است. این تحقیق بر این فرض استوار است که افزایش آگاهی طراحان، مدیران شهری و حتی شهروندان از اصول روان شناسی محیطی می تواند منجر به شکل گیری فضاهایی شود که احساس امنیت، آرامش و تعلق اجتماعی را در افراد تقویت کند. روش پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی است و با بهره گیری از مطالعات اسنادی، پرسش نامه و مصاحبه با متخصصان طراحی شهری و روان شناسی انجام گرفته است. یافته ها نشان داد که آموزش مولفه های روان شناسی محیطی نظیر درک بصری فضا، نورپردازی، رنگ، صدا، نظم فضایی و حضور عناصر طبیعی در طراحی شهری، نه تنها سطح استرس شهروندان را کاهش می دهد بلکه موجب افزایش تعاملات اجتماعی و حس ایمنی در فضاهای عمومی می گردد. همچنین نتایج بیانگر آن است که مشارکت فعال شهروندان در فرآیند طراحی شهری، به ویژه در آموزش نحوه استفاده از فضاهای شهری، می تواند تاثیر مستقیمی بر احساس کنترل پذیری و آرامش روانی آنان داشته باشد. در نهایت، پژوهش حاضر پیشنهاد می کند که آموزش های روان شناسی محیطی به صورت نظام مند در برنامه های طراحی شهری، مدیریت فضاهای عمومی و آموزش دانشگاهی گنجانده شود تا شهرها نه تنها از نظر کالبدی ایمن، بلکه از نظر روانی نیز زیست پذیرتر گردند.

Keywords:

روان شناسی محیطی , آموزش شهری , طراحی شهر ایمن , استرس شهری , فضاهای عمومی