فراتحلیل و مرور تلفیقی نقش شبکه های اجتماعی در شکل گیری دوقطبی سازی سیاسی و تاثیر آن بر سلامت روان، اعتماد سیاسی و احساس امنیت شهروندان

این مقاله مروری-تحلیلی، با رویکردی تلفیقی و فراتحلیل، به بررسی جامع نقش چندوجهی شبکه های اجتماعی در تشدید دوقطبی سازی سیاسی و پیامدهای ثانویه آن بر سه متغیر حیاتی سلامت روان، اعتماد سیاسی و احساس امنیت شهروندان می پردازد. در عصر دیجیتال، پلتفرم های آنلاین به عرصه های اصلی گفتمان سیاسی تبدیل شده اند، اما ماهیت الگوریتمی، سرعتی و غالبا ناشناس این فضاها، زمینه ساز شکل گیری حباب های فیلتر، اتاق های پژواک و انتشار گسترده اطلاعات نادرست شده است که به نوبه خود، شکاف های ایدئولوژیک را عمیق تر می کند. هدف اصلی این پژوهش، توصیف، طبقه بندی و تحلیل انتقادی پژوهش های انجام شده در این حوزه طی شش سال گذشته (۲۰۱۸-۲۰۲۴) به منظور شناسایی روندهای کلیدی، شکاف های پژوهشی، یافته های متناقض و ترسیم چشم اندازی برای پژوهش های آتی و مداخلات کاربردی است. روش شناسی این تحقیق مبتنی بر یک استراتژی جستجوی نظام مند در پایگاه های اطلاعاتی داخلی (نورمگز، مگیران، علم نت، SID) و بین المللی (Scopus, Google Scholar, Web of Science) با استفاده از کلیدواژه های دقیق فارسی و انگلیسی بوده است. معیارهای مشخصی برای غربالگری و انتخاب نهایی ۴۰ پژوهش مرتبط تدوین و اجرا گردید. یافته های حاصل از تحلیل ادبیات تحقیق نشان می دهد که قرار گرفتن مداوم در معرض گفتمان های سیاسی قطبی شده در شبکه های اجتماعی با افزایش سطوح اضطراب، افسردگی و استرس روانی-اجتماعی در شهروندان ارتباط معناداری دارد. همچنین، این پدیده از طریق تضعیف هنجارهای دموکراتیک و ترویج بی اعتمادی نسبت به نهادهای حاکمیتی و رسانه های رسمی، به فرسایش سرمایه اجتماعی و کاهش اعتماد سیاسی منجر می شود و در نهایت، احساس امنیت فردی و جمعی را مختل می سازد. این مقاله ضمن تحلیل عمیق مبانی نظری پدیده (نظیر نظریه هویت اجتماعی، سوگیری تایید و مارپیچ سکوت)، به شناسایی متغیرهای تعدیل گر مانند سواد رسانه ای، سبک های شناختی و حمایت اجتماعی می پردازد. در نهایت، با ارائه یک چارچوب مفهومی یکپارچه، مجموعه ای از پیشنهادات کاربردی برای سیاست گذاران، متخصصان سلامت روان، پلتفرم های فناوری و پژوهشگران به منظور توسعه راهبردهای موثر برای تعدیل اثرات منفی گفتمان سیاسی آنلاین و تقویت تاب آوری دموکراتیک و روانی جامعه ارائه می گردد.

Keywords:

دوقطبی سازی سیاسی , شبکه های اجتماعی , سلامت روان , اعتماد سیاسی , احساس امنیت , فراتحلیل , مرور تلفیقی , گفتمان آنلاین