اثربخشی ذهن آگاهی بر روی بهبود علائم روانی و رفتاری و کارکرد های اجرائی اختلال نقص توجه- بیش فعالی: یک مقاله مروری

امروزه ذهن آگاهی به عنوان رویکردی ابتکاری برای درمان اختلالاتی همچون نقص توجه/ بیش فعالی کار گرفته می شود. اما همچنان گمانه زنی هایی در رابطه با اثربخشی این درمان وجود دارد. این پژوهش با هدف مرور نظام مند پژوهش های تجربی در زمینه اثربخشی ذهن آگاهی بر بهبود علائم رفتاری و روانی و کارکردهای اجرایی کودکان دارای اختلال نقص توجه/ بیش فعالی صورت پذیرفت. روش تحقیق مرور نظام مند بود. برای یافتن مقالات، جستجوی اینترنتی در پایگاه های SID و Google scholar و با کلیدواژه های فارسی صورت پذیرفت. مقاله به زبان فارسی بازیابی شد که در نهایت با بررسی تیترها و چکیده ها تعداد ۶ مقاله مرتبط شناخته شد و مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد اکثر پژوهش های صورت گرفته در ایران از پروتکل هایی استفاده کردند که کوتاه مدت بودند و هیچ بررسی طولانی مدتی از ماندگاری اثر ذهن آگاهی یا سایر مداخلات انجام نشده است؛ بعضی مقالات فقط روی علائم بالینی (مثل توجه یا بیش فعالی) تمرکز کردن و تاثیر روی حافظه فعال، توجه پایدار، عملکرد اجرایی را نادیده گرفتن؛ مطالعات خارجی بیشتر روی اندازه گیری های شناختی دقیق هم تمرکز داشتن (مثل تست های neuropsychological یا fMRI)؛ اکثر مطالعات داخلی فقط ذهن آگاهی را به تنهایی بررسی کردن و مقایسه ای با درمان های دیگر مثل درمان های شناختی-رفتاری (CBT)، بازدرمانی یا تحریک مغزی (tDCS) نداشته اند. همچنین هیچ یک از پژوهش ها تاثیر تعداد جلسات ذهن آگاهی را مورد بررسی قرار ندادند. همچنین در مقایسه اثربخشی این درمان بر بهبود علائم روانی و رفتاری کودکان دارای بیش فعالی با رویکردهای دیگر ضعف وجود دارد. همچنین طبق نتایج، هیچ پژوهشی در ایران با استفاده از آزمون های پیگیری و تحقیقات طولی، پایداری اثربخشی این درمان را مورد بررسی قرار نداده است و مرورهای سیستماتیک پیشین نتوانسته اند اثربخشی این مداخلات را در کودکان مبتلا به ADHD به طور قطعی مشخص کنند، و با توجه به کیفیت پایین روش شناسی مطالعات قبلی، انجام پژوهش حاضر ضروری به نظر می رسد. در مجموع طبق تحقیقات صورت گرفته، درمان مبتنی بر ذهن اگاهی اثربخشی مطلوبی در بهبود علائم روانی و رفتاری کودکان مبتلا به نقص توجه/ بیش فعالی دارد.

Keywords:

ذهن آگاهی , علائم روانی و رفتاری , نقص توجه بیش فعالی , درمان موج سوم روانشناختی