مطالعه تطبیقی حکمت متعالیه ملاصدرا با تاکید بر رئالیسم اسلامی در مقایسه با فلسفه ارسطویی

با وجود جایگاه محوری فلسفه رئالیسم در تقویت مباحث معرفت شناسی و متافیزیک، مطالعات تطبیقی و پژوهش های جامع پیرامون آموزه های فلسفی ارسطو و ملاصدرا در این حوزه از کمبود قابل توجهی برخوردار بوده اند. این پژوهش با تمرکز بر نقد و تحلیل تطبیقی آموزههای رئالیسم ارسطویی و فلسفه ملاصدرا، استدلال میکند که شناخت حقیقی نه صرفا از طریق دریافت حسی بلکه بر اساس آموزه اتحاد ماده و صورت و فعلیت یافتن صورت عین معلوم در ذهن عاقل تحقق می یابد. بدین ترتیب تفاوت بنیادین میان دیدگاههای ارسطو و ملاصدرا در نگرش به مفهوم وجود و ماهیت، رویکرد فلسفی و جایگاه حرکت و تغییر نهفته است؛ به گونه ای که هر یک در چارچوب نظام فلسفی خاص خود، تصویری متمایز و منحصر به فرد از واقعیت و نحوه فهم آن ارائه مینمایند. مطالعه تطبیقی حاضر با بررسی دقیق این مفهوم در هر دو دیدگاه فلسفی کوشیده است تفاوت ها و شباهت های بنیادین آنها را در فرآیند شناخت آشکار سازد و به فهمی عمیق تر از ماهیت معرفت فلسفی دست یابد. در این پژوهش، تحلیل داده ها و استخراج مفاهیم بر اساس روش تحلیل کیفی برودی Braun & Clarke) انجام شده است. این روش نظامند، امکان بررسی عمیق و ساختارمند تفاوتها و شباهتهای مفهومی را در متون فلسفی فراهم میکند و اعتبار و انسجام تحلیل های ارائه شده را تضمین می نماید.

Keywords:

حکمت متعالیه , رئالیسم , صدرایی رئالیسم , ارسطویی , فلسفه ملاصدرا , واقع گرایی