چالش و دگرگونی مفهوم مسئولیت کیفری» در فضای سایبر

فضای سایبر که در ابتدا برای آسایش و رفاه هر چه بیشتر انسانها مورد بهره برداری قرار می گرفت به تدریج به ابزاری برای مجرمان، جهت نیل به اهداف مجرمانه نیز تبدیل شد امروزه فعالیت بزهکارانه عمومی دیگر منحصر به دنیای حقیقی نیست. به موازات گسترش فعالیتها و ارتباطات در فضای سایبر بخشی از بزهکاران نیز فعالیت مجرمانه خود را به فضای سایبر منتقل کرده اند یا از رهگذر چنین، فضایی مرتکب جرم یا جرائمی می شوند. این فضای جدید به گونه ای حقوق جزای سنتی را دستخوش تحولات بنیادی کرده که تعریف از جرائم در محیطهای مجازی انطباق چندانی با تعاریف کلاسیک نداشته و در بسیاری موارد متفاوت است. همچنین جرائم سایبری به اقتضای ویژگی های منحصر به فرد خود همچون سهولت ارتکاب جرم، فرامرزی بودن جرم، کم سن بودن مجرمان، گستردگی خسارت و کثرت بزه دیدگان ضرورت دقت در فرایند جرم انگاری را افزایش داده اند. به بیانی دیگر می توان ادعا کرد جرم انگاری از یک فعل یا ترک فعل در فضای سایبر اقدامی خطیر است که توجه به ویژگی ها و عوامل مختلفی را می طلبد. در غیر این صورت نه تنها اهداف جرم انگاری محقق نمی شود بلکه اقتدار حقوق کیفری نیز دچار صدمات جبران ناپذیر خواهد شد. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی نشان داد که با توجه به مشکلات حادث در این حوزه سایبر، قسمتی از بار تکلیف خصوصا در حوزه پیشگیری بر اشخاص دیگر بار می شود. قطعا این تکلیف حوزه مسئولیت را نیز دچار تحول می کند و با تمرکززدایی از مسئولیت مرتکب اصلی، تحمل قسمتی از تکلیف و مسئولیت بر دوش دیگر اشخاص استوار می شود.

Keywords:

مسئولیت کیفری , فضای سایبر , حقوق , حقوق بین الملل , حقوق داخلی , ایران