تحلیل شخصیت شیخ شهاب الدین سهروردی در رمان «ماه تنها در آسمان می گردد» بر پایه نظریه آبراهام مزلو

این پژوهش به تحلیل شخصیت شیخ شهاب الدین سهروردی در رمان «ماه تنها در آسمان می گردد» اثر فریبا کلهر بر پایه نظریه سلسله مراتب نیازهای آبراهام مزلو می پردازد. رمان بانو کلهر، با تاکید بر جنبه های روان شناختی شخصیت سهروردی، خوانشی نو از زندگی این فیلسوف ارائه می دهد و مفاهیم پیچیده فلسفی را برای کودکان و نوجوانان ساده سازی و قابل درک می سازد. این مطالعه با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی، نشان می دهد که سیر تکاملی شخصیت سهروردی در این رمان، با پنج سطح نیازهای مزلو یعنی نیازهای زیستی، امنیت، عشق و تعلق، احترام و عزت نفس و خودشکوفایی، انطباقی قابل توجه دارد. در ابتدای رمان، سهروردی با نیازهای زیستی و امنیتی روبه روست؛ بازتاب این مرحله، تحصیل در مراغه و اصفهان، تلاش برای تامین معاش و فرار از تهدیدات سیاسی-اجتماعی است. سپس، با سفرهایش به آناتولی و شام، نیاز به تعلق و احترام از طریق پیوند با مشایخ تصوف، جست وجوی معنوی و کسب شهرت به عنوان فیلسوف در او برجسته می شود. اوج تحول شخصیت او، مرتبط با سطح خودشکوفایی است؛ تالیف «حکمت الاشراق» و پای بندی به اندیشه های اشراقی، با وجود خطر مرگ نشان دهنده رسیدن به این مرحله است. یافته ها حاکی از آن است که بانو کلهر یا بانوی هزار قصه با تکیه بر عناصر داستانی، مراحل زندگی فیلسوف بزرگ ایرانی و مفاهیم پیچیده فلسفی آموزه هایش را با زبانی شیوا، روان و قابل درک توصیف کرده است؛ تضاد بین نیازهای سطوح پایین مانند امنیت جانی و سطوح بالا مانند خودشکوفایی فکری را به زیبایی به تصویر کشیده و نشان داده است که شیخ اشراق هزینه این تضاد را به صورتی دراماتیک پرداخت کرده است. زندانی شدن و شهادت سهروردی در زندان، که ناشی از اصالت او در پای بندی به حقیقت جویی است، تقابل میان امنیت و خودشکوفایی را آشکار می سازد.

Keywords:

روانشناسی انسان گرا , آبراهام مزلو , رمان کودک و نوجوان , فریبا کلهر , شیخ شهاب الدین سهروردی