نقش فناوری هوش مصنوعی در بهبود فرآیند یاددهی–یادگیری در دوره ابتدایی (مطالعه موردی مدارس ابتدایی منطقه ۵ شیراز)

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فناوری هوش مصنوعی در بهبود فرآیند یاددهی–یادگیری در دوره ابتدایی (مطالعه موردی مدارس ابتدایی منطقه ۵ شیراز) انجام شد. جامعه آماری شامل معلمان دوره ابتدایی این منطقه بود و با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، ۳۵۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود که ابعاد استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی آموزشی، به کارگیری هوش مصنوعی در طراحی و اجرای فعالیت های کلاسی، میزان آشنایی و مهارت معلمان در کاربست این فناوری و شاخص های بهبود یاددهی–یادگیری (پیشرفت تحصیلی، مشارکت و انگیزش) را می سنجید. برای تحلیل داده ها از همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر استفاده شد. یافته ها نشان داد بین میزان استفاده از فناوری های هوش مصنوعی در کلاس های دوره ابتدایی و بهبود فرآیند یاددهی–یادگیری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. ضریب مسیر استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی آموزشی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ۰.۷۸ و ضریب همبستگی پیرسون بین این دو متغیر ۰.۹۱۱ با سطح معناداری ۰.۰۰۱ به دست آمد که بیانگر تاثیر قوی و مستقیم این ابزارها بر ارتقای عملکرد تحصیلی است. همچنین، ضریب مسیر به کارگیری هوش مصنوعی در طراحی و اجرای فعالیت های کلاسی ۰.۶۹ و ضریب همبستگی آن با مشارکت و درگیری فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری ۰.۸۰۲ (سطح معناداری ۰.۰۰۰) بود که نشان می دهد ادغام هوش مصنوعی در فعالیت های کلاسی به شکل معناداری مشارکت و درگیری یادگیرندگان را افزایش می دهد. افزون بر این، ضریب مسیر و ضریب همبستگی بین میزان آشنایی و مهارت معلمان در کاربست هوش مصنوعی و بهبود فرآیند یاددهی–یادگیری به ترتیب ۰.۷۳ و ۰.۸۹۹ (سطح معناداری ۰.۰۰۲) بر نقش کلیدی شایستگی های حرفه ای معلمان در اثربخشی این فناوری تاکید کرد. نتایج این پژوهش با یافته های مطالعات بین المللی درباره تاثیر سامانه های هوشمند و محیط های یادگیری تطبیقی بر پیشرفت تحصیلی، انگیزش و مشارکت یادگیرندگان همسو است و نشان می دهد هوش مصنوعی، در صورت استفاده هدفمند و معلم محور، می تواند به طور معناداری کیفیت یاددهی–یادگیری در دوره ابتدایی را ارتقا دهد. بر این اساس، پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی، علاوه بر توسعه زیرساخت و تامین نرم افزارهای هوشمند، برنامه های توانمندسازی و آموزش مستمر معلمان در زمینه کاربست آموزشی هوش مصنوعی را در اولویت قرار دهند تا ظرفیت این فناوری در مدارس ابتدایی به شکل موثر و پایدار به خدمت ارتقای یادگیری دانش آموزان درآید.

Keywords:

فناوری , هوش مصنوعی , بهبود فرآیند یاددهی–یادگیری , دوره ابتدایی