وظایف، اختیارات و مسئولیت های دادستان در حفاظت از محیط زیست

اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مقرر می دارد:(( در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می گردد. از این رو فعالیت های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است. )) به موجب این اصل، حفاظت از محیط زیست به عنوان وظیفه همگانی به عهده شهروندان و دولت است. اگرچه این اصل، صراحتی بر نقش و مسئولیت دادستان - به طور کلی قوه قضائیه - ندارد اما نقش دادستان به عنوان مدعی العموم روشن و حایز اهمیت است و به موجب قانون، وظایف و اختیاراتی بر عهده وی قرار داده شده است. در این راستا وی به عنوان حافظ، پشتیبان و ضامن حقوق فردی و اجتماعی ، وظیفه اعلام جرم، تعقیب قانونی آلوده کنندگان یا تخریب کنندگان محیط زیست و صدور دستورات ویژه مانند تعطیلی کارخانه ها و صنایع آلوده ساز را دارد. افزون بر این، بر ضابطان خاص دادگستری مانند مامورین سازمان های حفاظت محیط زیست، جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور نظارت کرده و تعلیمات لازم را به آنان می دهد. البته کاستی هایی که در حفاظت از محیط زیست وجود دارد می تواند ناشی از خلاء قانونی و یا عدم پیش بینی ساز وکارهای دقیق و یا ناکافی بودن امکانات، تجهیزات و بودجه و یا ناکارآمدی اقدامات کارگزاران، مقامات، واحدها و یا سازمان های مسئول باشد. موضوع واجد اهمیت دیگر، تحول و نوآوری قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در رابطه با امکان دخالت سازمان های مردم نهاد ( سمن ها ) نه تنها در اعلام جرم بلکه در شرکت در دادرسی، است. ضمن اینکه به نظر می رسد وجود دستگاه های دولتی مرتبط با حفاظت محیط زیست تحت نظر قوه مجریه، خود درخور تامل است.

Keywords:

آلودگی , دادستان , حفاظت , قانون , محیط زیست