نقد قرآنی نظریه های اخلاق هنجاری مدرن

در اخلاق هنجاری مدرن درباره معیارها و ارزشهای اخلاقی نظریه های مختلفی مطرح شده است. این نظریه ها هم مورد انتقاد متفکران غربی قرار گرفته و هم علمای اسلامی به طور منطقی و عقلی آن را نقد و بررسی نموده اند اما در این نوشتار مهم ترین نظریه های اخلاق هنجاری نوین از منظر قرآن کریم بررسی شده است. مباحث مربوط به اخلاق هنجاری از مباحث مهم قرآن کریم و اخلاق هنجاری نوین می باشد. با توجه به تفاوت های اساسی این دو دیدگاه و تاثیری که بر زندگی مردم می گذارد، بررسی و مقایسه دو مکتب با هم ضروری است. مهم ترین نظریه های اخلاق هنجاری مدرن که در این مقاله بررسی شده است عبارتند از: (الف) خودگرایی اخلاقی؛ در این دیدگاه، ملاک صحت عمل از نظر اخلاقی آن چیزی است که به نفع خود عامل است. (ب) سودگرایی اخلاقی؛ از منظر سودگرا، عملی اخلاقی است که بیشترین سود را برای کسانی که تحت تاثیر آن قرار می گیرند به ارمغان می آورد. (ج) وظیفه گرایی؛ بر اساس این نظریه، برخی از ویژگی های خود رفتار را می توان به عنوان معیاری برای ارزیابی اخلاقی آن رفتار صرف نظر از پیامدهایی که به دست می آورد استفاده کرد. در این نوشتار این نظریه های اخلاقی از دیدگاه مدرنیته مورد نقد و بررسی قرار گرفته و از دو منظر نقد شده است؛ (۱) این نظریه ها در تحلیل از نگاه قرآن کریم از چه جایگاهی برخوردارند؟ (۲) مبانی مدرنیته در اخلاق هنجاری مدرن چه تاثیری داشته و قرآن آن را چگونه نقد کرده است؟ در پاسخ به نگاه اول می توان گفت که هیچ کدام از این نظریه ها به عنوان نظریه اخلاقی مورد تایید نیست؛ و در منظر دوم نیز آثار منفی مبانی مدرنیته بر نظریه های اخلاق هنجاری مدرن از دیدگاه قرآن کریم مورد بررسی قرار گرفته است.

Keywords:

نقد , قرآنی , مدرنیته , نظریه های اخلاق , اخلاق هنجاری