قرآن و نظریه پردازی در علوم انسانی و اجتماعی

در علوم انسانی و اجتماعی، نظریه ها وظیفه تبیینی و تفسیری دارند. نوع تفسیر علوم انسانی و اجتماعی از انسان، از خود، از دیگری، از واقعیت های پیرامونی و از طبیعت و فراطبیعت به نظریه ها و عناصر مقوم در نظریه پردازی بستگی دارد. این که نظریه ها در مبانی فلسفی و علمی خود بر اساس کدام گزاره های هستی شناسی، انسان شناسی، معرفت شناسی، ارزش شناسی و روش شناسی صورت بندی شوند، تاثیر تعیین کننده ای در جهت گیری و رویکرد تفسیری این علوم از جهان اجتماعی و جهان انتزاعی انسان و جامعه دارد. هدف اصلی مقاله مطالعه ی نوع نسبت نظریه پردازی در علوم انسانی و اجتماعی با قرآن است. پرسش اصلی این است که میان نظریه پردازی در علوم انسانی و اجتماعی و قرآن چه نوع مناسباتی وجود دارد و قابل کشف است؟ روش کار استفاده از منابع کتابخانه ای مرتبط و توصیف و تحلیل داده های آن است. مهم ترین یافته ها نشان می دهد: اولا میان نظریه پردازی در علوم انسانی و اجتماعی و قرآن مناسبات معرفتی و روشی وجود دارد. ثانیا، این مناسبات را می توان از طریق گزاره های موجد و موثر در بنیان های نظری و مبانی معرفتی و عقلی علوم انسانی و اجتماعی جست وجو کرد. ثالثا، استفاده از دلالت های عقلی و معرفتی برآمده از آموزه های وحیانی در نظریه پردازی می تواند به تولید علوم انسانی و اجتماعی قرآن بنیان کمک کند. رابعا، توجه به تفسیرهای موضوعی و تخصصی در نظریه پردازی در رشته های علمی علوم انسانی و اجتماعی کارساز و مفید است.

Keywords:

قرآن , علوم انسانی و اجتماعی , بنیان های نظری , نظریه پردازی