بررسی نقش رفتاردرمانی دیالکتیکی در ارتقاء تاب آوری و کاهش فرسودگی هیجانی در کارکنان مراکز درمانی

در سال های اخیر سلامت روان کارکنان درمانی به دلیل فشارهای کاری، مسئولیت های انسانی و مواجهه مستمر با بحران های هیجانی، به یکی از چالش های اصلی نظام سلامت تبدیل شده است. فرسودگی هیجانی به عنوان بعد محوری فرسودگی شغلی، کارآمدی حرفه ای و رضایت شغلی را تضعیف کرده و در مقابل، تاب آوری نقش تعیین کننده ای در حفاظت روانی افراد دارد. با توجه به اهمیت این دو سازه، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی (Dialectical Behavior Therapy؛ DBT) در ارتقاء تاب آوری و کاهش فرسودگی هیجانی در کارکنان مراکز درمانی شهر تهران اجرا گردید. این مطالعه در بازه ی زمانی دی ماه ۱۴۰۳ تا شهریور ۱۴۰۴ و به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کارکنان مراکز درمانی دولتی و خصوصی تهران بود که ۹۰ نفر از آنان به صورت هدفمند در دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش طی ده جلسه ی آموزشی گروهی، آموزش رفتاردرمانی دیالکتیکی را با محورهای ذهن آگاهی، تنظیم هیجان، تحمل پریشانی و روابط بین فردی موثر دریافت کرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه ی تاب آوری کونور و دیویدسون (CD-RISC) و پرسش نامه ی فرسودگی هیجانی ماسلاچ (MBI) بود و تحلیل داده ها با روش MANCOVA در نرم افزار SPSS و سطح معنی داری ۰٫۰۵ انجام شد. نتایج آماری نشان داد که رفتاردرمانی دیالکتیکی موجب افزایش معنی دار میانگین نمرات تاب آوری و کاهش قابل توجه فرسودگی هیجانی در گروه آزمایش نسبت به کنترل گردید (p<۰.۰۰۱)، و مولفه ی تنظیم هیجان بیشترین سهم را در کاهش خستگی هیجانی داشت. بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که آموزش گروهی DBT به عنوان مداخله ای موثر در بهبود سازگاری هیجانی و افزایش تاب آوری کارکنان مراکز درمانی عمل می کند و قابلیت تعمیم به سایر محیط های شغلی با فشار روانی بالا را دارد. از این رو، گنجاندن آموزش رفتاردرمانی دیالکتیکی در برنامه های ضمن خدمت نظام سلامت کشور توصیه می شود تا سلامت روان شغلی به صورت پایدار تقویت گردد.

Keywords:

رفتاردرمانی دیالکتیکی , تاب آوری , فرسودگی هیجانی , کارکنان درمانی , سلامت روان