نقش رهبری تحولی در بهبود کیفیت آموزشی: تحلیل ویژگی های رهبران تحولی و تاثیر آن ها بر فرهنگ سازمانی و انگیزش معلمان

هدف اصلی این مقاله، تبیین نقش مکانیسمی و چندسطحی رهبری تحولی در بهبود کیفیت آموزشی با تمرکز بر تحلیل ویژگی های رهبران تحولی و بررسی تاثیر این ویژگی ها بر دو متغیر میانجی کلیدی، یعنی فرهنگ سازمانی و انگیزش معلمان، به عنوان مجاری اصلی اثرگذاری است. این پژوهش با بهره گیری از روش تحلیل اسنادی کتابخانه ای و مرور نظام مند ادبیات نظری و تجربی انجام شده است. جامعه پژوهشی شامل کلیه منابع معتبر (کتب، مقالات علمی پژوهشی، پایان نامه ها و گزارش های علمی) منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ در پایگاه های اطلاعاتی داخلی و خارجی بود. با استفاده از کلیدواژه های هدفمند، منابع مرتبط شناسایی و پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۷۸ منبع به عنوان نمونه نهایی انتخاب گردید. داده های استخراج شده با استفاده از روش تحلیل مضمون و استنتاج تفسیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها در سه محور اصلی دسته بندی شد. اول: ویژگی های رهبران تحولی در چهار مولفه نفوذ آرمانی (شامل صداقت، قابلیت اعتماد و عملگرایی)، انگیزش الهام بخش (شامل ترسیم چشم انداز و خلق حس معناداری)، ترغیب فکری (شامل تشویق به نوآوری و بازاندیشی) و توجه فردی (شامل مربی گری و حمایت عاطفی) تفصیل داده شد. دوم: مشخص گردید که رهبری تحولی از طریق این مولفه ها، فرهنگ سازمانی مدرسه را به سمت فرهنگی مبتنی بر یادگیری مستمر، همکاری جمعی، اعتماد سازمانی و مسئولیت پذیری سوق می دهد. سوم: یافته ها نشان داد که رهبری تحولی با تامین نیازهای روانشناختی معلمان (شایستگی، استقلال و احساس تعلق)، موجب ارتقای انگیزش درونی، افزایش تعهد سازمانی و کاهش فرسودگی شغلی آنان می شود. نتیجه گیری: نتیجه گیری نهایی مقاله بیان می کند که بهبود کیفیت آموزشی، برونداد نهایی یک زنجیره علت پیچیده است که رهبری تحولی با اثرگذاری عمیق و یکپارچه بر بستر فرهنگی مدرسه و سرمایه انسانی آن (معلمان)، این زنجیره را به حرکت درمی آورد. یک رهبر تحولی با تبدیل مدرسه به یک «سازمان یادگیرنده» و پرورش «معلمان باانگیزه و توانمند»، بستر لازم برای تحقق یادگیری عمیق و همه جانبه دانش آموزان را فراهم می سازد. بر این اساس، سرمایه گذاری بر گزینش و پرورش رهبران تحولی، اساسی ترین راهبرد برای بهبود نظام های آموزشی تلقی می گردد.

Keywords:

رهبری تحولی , کیفیت آموزشی , فرهنگ سازمانی , انگیزش معلمان , رهبری آموزشی , بهبود مدرسه