بحران ناترازی ها؛چالش ها و راهبردهای بهینه سازی انرژی با هدف ارتقای میزان تولید

ناترازی انرژی و سایر ناترازی های ساختاری در ایران به یک ابرچالش تبدیل شده اند که ریشه در عوامل متعدد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فناورانه دارد. تداوم روند رو به افزایش ناترازی انرژی در حامل های کلیدی کشور، آثار و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و امنیتی را موجب خواهد شد. بررسی ها حاکی است که کاهش قابل ملاحظه کارایی انرژی در کشور ازجمله عوامل افزایش مصرف و به تبع آن کاهش میزان واحدهای تولیدی، بروز ناترازی انرژی به شمار می رود. بنابراین، عملیاتی کردن سیاست های راهبردی بهینه سازی انرژی با هدف ارتقای میزان تولید موثر واقع می شود. به رغم برجسته بودن جایگاه سیاست های بهینه سازی انرژی در قوانین و اسناد بالادستی، اجرایی شدن آن با چالشهای عدیده ای ازجمله تعارض منافع و عدم یکپارچگی و خرد جمعی در تصمیم گیری های کلان انرژی، فقدان شفافیت در نظارت و اجرای مصوبات شورای عالی انرژی و نیز تامین منابع مالی طرحها، فقدان ساختار مالی مستقل برای اعمال حاکمیت ارتقای بهره وری انرژی، سطح پایین فناوری به کار گرفته شده در جریان انرژی و وابستگی فناورانه بهینه سازی. این مقاله با رویکردی علمی و تحلیلی، علل شکل گیری ناترازی انرژی، پیامدهای آن و راهکارهای ممکن برای برون رفت از این بحران را بررسی می کند. با استناد به منابع داخلی و خارجی و از روش شناسی ترکیبی (کمی و کیفی) استفاده شده است. رویکردهای به کار رفته شامل تحلیل اسنادی، مطالعات کتابخانه ای، بررسی آمارهای رسمی و مصاحبه با متخصصان حوزه انرژی است. نتایج نشان می دهد که حل این بحران نیازمند تغییرات بنیادین و اصلاحات عمیق در سیاست گذاری اقتصادی، مدیریت منابع انرژی، استفاده از مدیران دلسوز، با کفایت، شایسته و متعهد، جذب سرمایه گذاری و توسعه فناوری های نوین و مشارکت بخش خصوصی و پیگیری بلندمدت و همه جانبه روند های اصلاحی الزامی است.

Keywords:

ناترازی انرژی , چالش ساختاری , بهینه سازی , ارتقای تولید