پایش ماهواره ای منابع آب: نقش سنجش ازدور در رفع ناترازی آب زاینده رود و کاهش ریسک هیدرولوژیکی برای سرمایه گذاری در تولید

در دهه های اخیر، تشدید ناترازی منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک ایران به چالشی جدی برای توسعه پایدار تبدیل شده است. حوضه زاینده رود به عنوان یکی از بحرانی ترین حوضه های کشور، با کاهش جریان های سطحی، افت آب های زیرزمینی و خشک شدن تالاب گاوخونی مواجه است. این پژوهش با هدف پایش و تحلیل روند تغییرات منابع آب سطحی حوضه، از داده های ماهواره ای سنتینل-۲ و شاخص های طیفی تولید شده از باندهای تصویر ماهواره ای مورد استفاده، در محیط گوگل ارث انجین طی دوره ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ استفاده کرده است. نتایج شاخص NDWI نشان می دهد میانگین آن در اغلب سال ها منفی بوده و روندی کاهشی دارد؛ سال های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ خشک ترین دوره ها بودند، در حالی که سال های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ با ورود شاخص به محدوده مثبت، بهبود نسبی را نشان دادند. شاخص MNDWI نیز روند مشابهی را نشان داد اما، به دلیل استفاده از باند SWIR با دقت بالاتر در تفکیک پهنه های آبی عمل کرد که بیانگر بهبود موقتی شرایط آبی در تالاب گاوخونی است. در مجموع، یافته ها حاکی از ناپایداری هیدرولوژیکی و تاثیر عوامل اقلیمی و مدیریتی بر وضعیت آبی حوضه و اهمیت پایش مستمر منابع آب سطحی با استفاده از داده های سنجش ازدور است. نتایج حاصل از پایش بلندمدت و دقیق ماهواره ای، ابزاری ضروری برای ارزیابی ریسک سرمایه گذاری در بخش های تولیدی وابسته به آب، اولویت بندی پروژه های بازسازی زیرساخت ها (مانند اصلاح شبکه های آبیاری و انتقال) و نهایتا، تصمیم گیری های هوشمند و مبتنی بر شواهد برای رفع ناترازی و دستیابی به تولید پایدار در حوضه زاینده رود خواهد بود.

Keywords:

ناترازی منابع آب , حوضه زاینده رود , تالاب گاوخونی , شاخص NDWI , شاخص MNDWI